Jubileum Oosterscheldekering maakt kritiek los

Vandaag, 4 oktober, is het dertig jaar geleden dat voormalig koning Beatrix de Oosterscheldekering officieel in werking stelde. Het wordt gevierd met een mini-symposium, een bedrijvenexpo en publieksdagen op Neeltje Jans.  De Oosterscheldekering wordt algemeen gezien als een huzarenstukje van Hollands vernuft, als icoon van de Nederlandse waterbouwkunde en als symbool voor de strijd tegen het water. Een icoon dat er bovendien in slaagde een open verbinding tussen zoet en zout water te leggen.  In zekere zin is het daarmee een voorbeeld van ‘Building-with-nature- avant la lettre.

Schijnveiligheid
Maar er zijn ook kritische geluiden. Zo laat Paul de Schipper, journalist en auteur van het boek De slag om de Oosterschelde, aan de NOS weten dat de stormvloedkering het ecosysteem verpest en een soort schijnveiligheid gecreëerd. “In de afgelopen duizend jaar hebben we honderd overstromingen gehad. Ik weet zeker dat er meer zullen volgen en daar verandert de stormvloedkering niets aan.”
Hij bekritiseert bovendien de desastreuze werking die de waterkering heeft op de natuur en geeft aan dat de Oosterschelde door de komst van de waterkering op de intensive care ligt. “De kering moet gedotterd worden, de geulen slippen dicht. De Oosterscheldekering was bedoeld om het ecosysteem te redden, maar maakt het kapot”, aldus De Schipper tegen de NOS.

Bij de bouw werd de Oosterscheldekering gezien als ecologisch vriendelijk alternatief voor het helemaal afdammen van de Oosterschelde. De onvoorzien sterke zandhonger – het wegspoelen van zand naar dieper gelegen gedeelten van vaargeulen terwijl er door de kering minder zand vanuit zee wordt toegevoegd – doet afbreuk aan het beschermen van de natuur én aan de veiligheid.

Building with nature
Joost Stronkhorst, lector building-with-nature aan HZ (voorheen Hogeschool Zeeland) en tijdens de bouw van de kering milieu-adviseur bij de Deltadienst van Rijkswaterstaat, noemt de Oosterscheldekering op Omroep Zeeland weliswaar een “icoon van robuuste kustveiligheid’, maar  wijst er ook op dat de stormvloedkering anno 2016 niet zou zijn gebouwd. Dat komt door het andere inzicht dat we nu hebben over klimaatverandering en zeespiegelstijging, zegt hij.
“Houd de oevers intact”, zegt Stronkhorst, over de huidige manier van denken over waterveiligheid. “Versterk de dijken en vooroevers en dan kun je waarschijnlijk hetzelfde bereiken: het versterken van kustveiligheid met behoud van de natuurwaarden.”

Gebrekkig onderhoud
De afgelopen jaren leidde ook het gebrekkige onderhoud aan de Oosterscheldekering al tot kritiek. In maart 2012 meldden zes voormalige ontwerpers en bouwers van de Oosterscheldekering bij Rijkswaterstaat in Zeeland dat er door een gebrek aan onderhoud een gevaarlijke situatie was ontstaan. Dambouwers constateerden bij toeval dat er ongeveer zestien afschuivingen/zettingsvloeiingen waren opgetreden met grote schade aan de bodembescherming tot gevolg. Er zouden gaten zijn ontstaan van meer dan vijftig meter diep. De stabiliteit van de Noord-Bevelandse oever was daardoor in direct gevaar.
In de zomer 2013 stuurden de ingenieurs een brandbrief naar de Tweede Kamer om hun zorgen te uiten. Minister Schultz haastte zich te garanderen dat de veiligheid niet in het geding was en is. Rijkswaterstaat liet extra onderhoudsbestortingen uitvoeren. Ook werd het beheer aangescherpt.