Industrie start met project om erfemissie van gewasbeschermingsmiddelen te beperken

Jo Ottenheim, secretaris van Nefyto, de Nederlandse stichting voor Fytofarmacie, hoopt dat de inspanning  bijdraagt aan de vermindering van emissies richting oppervlaktewater. Nefyto werkt samen met de European Crop Protection Association (ECPA) aan dit project TOPPS, voluit ‘Train Operators to Promote best Practices en Sustainability” geheten. Naast een erfemissiescan bij telers, worden ook nog andere communicatiemiddelen voor het verminderen van emissies ontwikkeld, zoals digitale documentatie over goede landbouwpraktijken, flyers en een handboek voor het verminderen van afspoeling van percelen. 
Reiniging en opslag
Afspoeling vanaf het erf is een belangrijke emissieroute voor gewasbeschermingsmiddelen Vaak gaat het mis bij reiniging en opslag van spuitmachines. “Anders organiseren en voorbereiden”, is het advies van Ottenheim. “Uitwendige reiniging moet op aparte wasplaatsen plaatsvinden, waarbij het spoelwater wordt opgevangen. En hoe ga je om met deze restvloeistoffen? Voorkomen is beter dan genezen. Een toegestaan alternatief is het reinigen van de machine op het landbouwperceel.” 
Ottenheim vervolgt: “Inwendig reinigen van de spuit kan tijdens de laatste ‘spuitgang’. Hiervoor moet de spuitmachine wel van een schoonwatertank zijn voorzien, die gelukkig steeds vaker tot de standaarduitrusting hoort. Ik kan mij voorstellen dat een dergelijke voorziening op den duur verplicht wordt.”
“Omdat na het spuiten veel resten achterblijven op de spuitmachine is het ook belangrijk en verplicht dat de machines overdekt worden gestald. Dan stromen bij de eerste de beste regenbui de resten niet af en zo belanden de middelen dus ook niet via een straatkolk in het milieu.”

Communicatie
Ook kan sprake zijn van verkeerde gewoonten. Ottenheim haalt een voorbeeld aan uit de bollenteelt, waarbij de bollen worden ‘gedompeld’ ter bestrijding van bijvoorbeeld schimmels. “Als er niet zorgvuldig wordt gewerkt, kan het voorkomen dat er tijdens dit werk verontreiniging van het oppervlaktewater of het riool plaatsvindt; bijvoorbeeld via verspreiding van de banden van de heftruck naar andere delen van het erf. Ook kunnen er door lekken of neerslag tijdens de opslag van de ontsmette bollen emissies plaatsvinden. “
Soms gaat het om communicatie. “Een voorbeeld uit de glastuinbouw: een medewerker heeft net een middel gedruppeld, een ander constateert een dag later dat bijvoorbeeld het zoutgehalte van het water te hoog is en besluit te gaan spuien”
De leden van brancheorganisatie Agrodis (vereniging van middelendistributeurs), gaan de beoogde erfemissiescan uitvoeren bij landbouwers. De erfemissiescan valt uiteen in twee onderdelen: voorlichting over de wettelijke voorschriften en advies over extra maatregelen. “Samen met de teler wordt de checklist ingevuld en dat vormt dan ook de basis voor het geven van advies Er vindt ook een opvolging plaats, waarbij gekeken wordt wat uiteindelijk met het advies is gebeurd.”
Inzetten op duurzaam middelengebruik
Ottenheim refereert daarnaast aan de discussie van jaren geleden waarbij de overheid het rechtstreeks vullen van spuitapparatuur uit het oppervlaktewater aan de orde stelde.  Als het namelijk mis gaat bij het oppervlaktewater, leidt dat gelijk tot normoverschrijding.” 
“In navolging van het LTO actieplan Schoner, Groener, Beter, vinden wij ook dat het bewustzijn van landbouwers beter kan”, stelt de Nefyto-secretaris. “Als de normoverschrijdingen niet verder afnemen,  dan zal dit uiteindelijk leiden tot strengere gebruiksvoorschriften, die de praktijk niet of nauwelijks kan invullen. “De industrie zet in op duurzame middelen en op duurzaam gebruik daarvan. Anders raken we die middelen kwijt. Dat is ook in het belang van de landbouwer die graag zijn oogstopbrengst gewaarborgd ziet.”
De afgelopen periode is veel voorlichting gegeven aan telers om het verwaaien van gewasbeschermingsmiddelen te verminderen, een voornaam probleem bij het gebruik van deze middelen. Van nieuwe spuittechnieken, andere spuitdoppen tot de intussen ingevoerde teeltvrije zones en het bepalen van het beste spuitmoment.  Daar is anderhalf jaar geleden de Toolbox Emissiebeperking bijgekomen, die ook aandacht geeft aan andere emissieroutes dan drift zoals technische innovaties van de spuit, erfemissie en afspoeling van de percelen. De Toolbox wordt intussen ook gebruikt bij instructie tijdens bijeenkomsten voor telers die hun spuitlicentie willen verlengen.