Handelsmissie Indonesië: enthousiasme en scepsis

De haven van Rotterdam wordt betrokken bij de havenontwikkeling in miljoenenstad Jakarta, zo werd tijdens de handelsmissie met een handtekening bezegeld. De afspraak vloeit voort uit eerdere gesprekken en afspraken van begin dit jaar waarbij de Indonesiërs aangaven de relatie op havengebied te willen intensiveren vanwege de Nederlandse kennis. De haven van Jakarta wordt uitgebreid met een gebied met de omvang van de Tweede Maasvlakte.
Royal HaskoningDHV tekende tijdens het handelsbezoek twee contracten voor de ontwikkeling van Kuala Tanjung Port in Sumatra

Kennisuitwisseling
Tot de ‘wapenfeiten’ van de handelsmissie behoort verder de verlenging van de kennisuitwisseling tussen Nederland en Indonesië op het gebied van stedelijk waterbeheer en de gevolgen van klimaatverandering. Op woensdag 23 november zetten de partners hun handtekening onder een nieuwe samenwerkingsovereenkomst. Hiermee wordt het uitwisselingsprogramma dat in 2014 van start ging met nog eens drie jaar verlengd. Van Oord sluit zich aan en zal kennis gaan delen op het gebied van landaanwinning en baggeren. Het Hoogheemraadschap van Delfland blijft betrokken.

Zuiveringsinstallatie
Een concreet contract was er voor het Drentse familiebedrijf Engeldot-water. Dat sleepte een opdracht binnen voor het zuiveren van rivier en afvalwater. Er komt in Jakarta een installatie van het Nederlandse bedrijf waarmee per seconde 1000 liter vervuild water gezuiverd kan worden. Ook gaan Nederlandse waterbouwers Indonesië helpen bij de versterking van de kust van Centraal-Java. De kust is onderhevig aan erosie waardoor veel bewoners bedreigd worden door het wassende water.

Zeemuur
De voortgang van het prestigieuze Jakarta Bay-project is besproken. Het project voorziet in de aanleg van 17 kunstmatige eilanden voor de kust van Jakarta en de aanleg van een ‘zeemuur’ om deze te beschermen tegen overstomingen. Door de grondwateronttrekking daalt de bodem van de stad met 15 cm per jaar (in Nederland is dat 15 cm per honderd jaar). De Nederlandse overheid en bedrijven adviseren over de aanpak. Op termijn voorzien de plannen in de aanleg van een ‘seawall’ van het formaat Afsluitdijk.

Protest
Zonder slag of stoot gaat dit allemaal niet. Dit voorjaar werd de aanleg van het eerste eiland tijdelijk stilgelegd vanwege een corruptieschandaal.
En lokale vissers protesteerden al eerder tegen het project omdat zij verder uit de kust zullen moeten gaan vissen en bang zijn voor aantasting van hun visgebied en voor overstromingen. Tijdens de handelsmissie kwamen zij opnieuw met een protest, dit maal voor het gebouw van de Nederlandse ambassade. De vissers roepen de Nederlandse regering op te stoppen met het stimuleren van dit project, waarbij diverse Nederlandse bedrijven, waaronder Royal Haskoning DHV, Witteveen+Bos, Van Oord en Boskalis, zijn betrokken. De actiegroep heeft zijn bezwaren ook in een brief aan Rutte kenbaar gemaakt.

Poldermodel
Aandacht was er tijdens het bezoek ook voor de adviesrol van waterschappen. Tijdens een bezoek aan Centraal Java werd in de stad Semarang een gemaal in de Banger polder officieel in gebruik genomen. Dit gemaal is met hulp van het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard tot stand gekomen. Belangrijk onderdeel was de advisering over het instellen van een polderbestuur dat de regie van het waterbeheer kreeg. Het beheer en onderhoud van de Banger-polder is hiermee naar Nederlands waterschapsmodel georganiseerd.

Visitekaartje
Minister Schultz toonde zich in een persbericht verheugd over het resultaat van de handelsmissie, “We hebben kunnen zien dat Indonesiërs enthousiast zijn over typisch Nederlandse oplossingen en graag doorgaan op de ingeslagen weg. Of het nu gaat om de grote technische oplossingen, of om oplossingen zoals ‘bouwen met de natuur’, waarbij op Midden-Java gebruik wordt gemaakt van natuurlijke technieken om het mangrovebos, dat de kust versterkt, terug te laten keren. Met dit soort innovatieve manieren van werken laten we zien wat we in huis hebben. De watersector heeft weer een mooi visitekaartje achter gelaten.”

In hoeverre dat mooie visitekaartje – los van de enkele nu getekende contracten -daadwerkelijk iets gaat opleveren, moet nog blijken.

 

Nationalisatiebeleid

Bedrijven uit de watersector die zaken willen doen in Indonesië kunnen te maken krijgen met het krachtige nationalisatiebeleid van president Widodo. Lokale, vaak staatsgeleide ondernemingen hebben daarmee een streepje voor in ontwikkelingsplannen en investeringen. ‘De president wil vooral af van ondernemers die een bedreiging vormen voor het Indonesisch midden- en kleinbedrijf’ , zo constateerde het Financieele Dagblad onlangs.

Ook Victor Coene van Ingenieursbedrijf Witteveen + Bos schetste in een uitzending van Nieuwsuur zondag 20 november een ontluisterend beeld van het ondernemersklimaat in Indonesië. Zo maakte hij mee dat Witteveen + Bos een deel van de expats naar huis moest sturen doordat er plotseling een regeling werd ingesteld dat op iedere Nederlander, tien Indonesiërs in dienst moesten zijn. Een regeling die kort daarna weer werd teruggedraaid.

Hij toonde zich ook somber over de concrete kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. De ingebrachte kennis is welkom, maar in de uitvoering wordt gekozen voor lokale partijen, constateert hij. “We maken hier bijvoorbeeld een nieuwe zeedijk. Deze is door Nederlanders ontworpen maar wordt door Indonesische bedrijven uitgevoerd. Nederlandse bedrijven zijn zelfs niet uitgenodigd om hierop in te schrijven. Dit is typerend voor grote waterbouwkundige werken maar ook voor andere infrastructurele werken. Je wordt zeer gewaardeerd om je kennis, zeer gewaardeerd om je ontwerpen, maar als het puntje bij het paaltje komt zijn het de goedkopere Indonesische bedrijven die het mogen uitvoeren.”

Coene pleitte er in Nieuwsuur voor dat de Nederlandse overheid hulp biedt in de financiering. “Als Nederland willen we actief zijn in de waterbouw en iconische projecten neerzetten. Dat betekent dat de overheid dan ook iets in de financiering zal moeten betekenen. Onze concurrenten worden gesteund door overheden. Uiteindelijk leg je het dan af, hoe graag men hier ook met Nederlandse bedrijven wil werken.”

Bekijk hier de uitzending van Nieuwsuur.