Grote kansen voor MKB Water in Horizon 2020

‘Wij zijn hartstikke blij met deze subsidie’, zegt Optisense-directeur Jos-Willem Verhoef. Het achttien medewerkers tellende Twentse bedrijf, dat onder de merknaam Optiqua sensoren op de markt brengt die de waterkwaliteit meten en vervuiling detecteren, wist een subsidie van acht ton in de wacht te slepen. 
Optisense wil met behulp van de subsidie haar twee bestaande producten EventLab en MiniLab integreren tot één product, een firewall waarmee de totale waterbeveiliging online geleverd kan worden. De productontwikkeling en vermarketing in Signapore vindt plaats door dochteronderneming Optiqua. 
Online waterkwaliteit meten
Het bestaande EventLab meet voor waterbedrijven online de waterkwaliteit met behulp van sensoren. In Friesland maakt drinkwaterbedrijf Vitens gebruik van een netwerk van 45 van deze sensoren. Verhoef: ‘Als er iets loos is, geeft het systeem online een alarm af.’ MiniLab is een aanvullend product dat vaststelt wat het probleem precies is. Het bestaande product meet één verontreiniging per keer, de met behulp van de subsidie door te ontwikkelen firewall moet het zelfs mogelijk maken om binnen een half uur de acht meest gevaarlijke stoffen in één run te detecteren. 

Europees programma
De subsidie komt uit Horizon 2020, het programma voor onderzoek en innovatie van de Europese Unie. Brussel stelt in de periode 2014 tot 2020 74 miljard euro beschikbaar voor innovatie. De regeling is de opvolger van het Zevende Kaderprogramma (KP7). Binnen het nieuwe programma is een speciaal instrument ontwikkeld voor Small and Medium Enterprises, ofwel het MKB. 
SME-loket
Dit SME-loket beschikt over een budget van 3 miljard euro. Via andere kanalen moet nog eens 6 miljard Horizon 2020-geld naar het Europese MKB stromen. Het instrument bestaat uit verschillende fases. Voor de eerste fase, een haalbaarheidstudie is tot maximaal 50.000 euro, lumsum, subsidie te verkrijgen. Doel is hiermee de eerste stappen te zetten in een innovatietraject. Tot 2,5 miljoen euro subsidie is te verkrijgen in de tweede en derde fase. De tweede fase is bedoeld voor de demonstratie van technologieën of de marktintroductie van reeds uitontwikkelde producten of diensten, de derde fase is gericht op verdere grootschalige commercialisering.  
Optisense
Optisense is een van de tien Nederlandse bedrijven die in de laatste call voor tweede fase projecten in totaal voor ruim 13 miljoen euro subsidie wisten binnen te slepen. Een opmerkelijk hoog aantal, Nederland kwam na Spanje op de tweede plaats van succesvolle indieners. Ook het slagingspercentage is met 19 procent hoog ten opzichte van bedrijven uit andere EU-landen. Opmerkelijk, want in de eerste ronde kregen slechts vier van de honderd Nederlandse aanvragers subsidie toegekend. 
Volop kansen
De watersector lijkt binnen het oprukkende Nederlandse MKB in Brussel achter te blijven. Een verklaring heeft RVO-adviseur Carmen Draaijers daar niet voor. Kansen liggen er voor de sector wel degelijk, meent zij. 
MKB bedrijven hoeven om in aanmerking te komen voor een Horizon 2020-subsidie niet zoals bij veel andere subsidies samen te werken in consortia maar kunnen op eigen kracht een aanvraag indienen. ‘Hoewel er maar één formulier ingevuld hoeft te worden, is het wel een tijdrovend proces’, meent Draaijers. ‘Je moet daar toch gauw drie maanden voor uit trekken. Met name het scherp onder woorden brengen van je voorstel op een beperkt aantal pagina’s vergt tijd.’ 
Flinke tijdsinvestering
Optisense-directeur Verhoef beaamt dat een goede subsidieaanvraag opstellen een flinke tijdsinvestering vergt, maar vond het in dit geval meevallen. ‘Er zijn hele vaste deadlines, er is een vast format en de criteria waaraan je moet voldoen zijn ook duidelijk. Wat meehelpt is dat wij de afgelopen jaren al de nodige ervaring hebben opgedaan met subsidieaanvragen.’ Van ondersteuning vanuit de RVO maakte Optisense dan ook geen gebruik.
Watersector ondervertegenwoordigd
Dat de watersector tot dusver ondervertegenwoordigd is in Horizon 2020 kan volgens Verhoef te maken hebben met de wat intern gerichte blik van het MKB. ‘Bedrijven zijn vaak alleen op Nederland gericht terwijl de markt met name ook buiten de grens ligt. Dat verklaart misschien deels waarom het MKB niet zo bekend is met dit soort regelingen. Een subsidie als dit helpt geweldig mee in het vinden van je klanten in het buitenland.’
Belangrijker nog dan de welkome financiering vanuit Horizon 2020 noemt Verhoef de erkenning die dit met zich meebrengt. ‘Er is een groep internationale experts die onderkent dat dit de technologie is waarmee het waterbedrijf van de toekomst aan de slag moet. Dat willen ze als Europa een zet in de rug geven. Voor ons is dat een goede kans om ons internationaal te profileren. 
Blue growth
In 2015 kent Horizon 2020 er vier deadlines voor  fase 1 – en fase 2 – projectvoorstellen binnen het thema ‘Blue Growth’.  De eerstvolgende call sluit op 18 maart. Op 17 juni en 16 december volgen nieuwe deadline voor het indienen van projectvoorstellen. De RVO ondersteunt het MKB bij het indienen van aanvragen en verzorgt trainingen en informatiedagen.