Grootschalige evacuatie op Marken een waar spektakel

In het scenario van Waterwolf kwam woensdagochtend de evacuatie van een deel van de bevolking (1800 inwoners) op gang vanuit het dorpshuis waar de burgers zich moesten verzamelen. Schoolkinderen waren op dat moment al met bussen van het eiland gehaald. Omdat de stroom was uitgevallen en het gemaal van het hoogheemraadschap niet meer werkte, werden op verschillende locaties tractoren en mobiele pompinstallaties ingezet om het water tegen te houden.

Evacués worden in bootjes over het water in veiligheid gebracht. Foto: MinDef

Waterzakken
Intussen werkte Rijkswaterstaat aan het stabiliseren van een dijk waar de golven al over de kruin sloegen. Voor het eerst zijn er waterzakken gebruikt die tegen de binnenzijde van de dijk werden geplaatst. Op Marken zijn er langs de dijken namelijk geen wegen waarover de zandzakken kunnen worden aangevoerd. Ook over de weilanden kan geen zwaar materieel rijden omdat deze voertuigen direct zouden wegzakken vanwege de vier meter dikke laag veen in de ondergrond. De relatief lichte waterzakken (25 kg) zijn wel transporteerbaar. Aan de binnenzijde van de dijk werden deze met behulp van pompen en slangen met water gevuld. Elke zak heeft een inhoud van 5000 liter (5 ton) waarmee de stabiliteit van de dijk kon worden vergroot.

Tijdens de oefening werden voor het eerst waterzakken in plaats van zandzakken gebruikt. Foto: MinDef

Ponton met waterpompen
Langs de toegangsdijk naar Marken was de Genie woensdag al begonnen met de opbouw van een groot ponton waarop enorme pompen werden geplaatst die konden worden ingezet om bij een eventuele dijkdoorbraak zoveel mogelijk water weg te pompen. Die opbouw duurde 18 uur. Dat ponton werd vervolgens ‘s nachts in drie uur tijd over een afstand van 16 kilometer om het eiland heen gevaren om ter hoogte van de haven te worden afgemeerd.

Dijkdoorbraak
In het scenario brak de dijk op donderdagmorgen alsnog door en kwam het eiland onder water te staan. Opschaling naar GRIP-4 was een feit. Alle achtergebleven bewoners moesten alsnog worden geëvacueerd. Dan kon niet meer over de ondergelopen wegen. Met de evacuatie per boot moest worden gewacht tot het eiland was volgestroomd. De reddingsmaatschappij KNRM evacueerde de achterblijvers via de sloten op Marken naar de haven. Daar vandaan werden zij met reddingsboten over de Gouwzee naar Monnickendam vervoerd waar zij bij de haven in tenten werden opgevangen. 

Afgekeurde dijken
Hoewel een scenario zoals in crisisoefening Waterwolf is gehanteerd, door de aanleg van de Afsluitdijk en Houtribdijk niet zo snel meer zal optreden, is een situatie zoals zich die deze week op Marken afspeelde niet helemaal onrealistisch. De dijken rond het eiland zijn in 2006 al afgekeurd en worden pas in 2019 versterkt.