De rwzi Houten zuivert het afvalwater van 64000 inwoners en bedrijven in de gemeente Houten. De zuivering bevindt zich aan de Staart en loost het gezuiverde water op het Amsterdam-Rijnkanaal (foto: De Stichtse Rijnlanden)

De afgelopen maand constateerde GGD regio Utrecht in Houten een toename van het aantal mensen met een legionella-infectie. Daarom startte de GGD samen met de gemeente en waterschap De Stichtse Rijnlanden een brononderzoek. Bij de rwzi in Houten zijn verhoogde concentraties van de legionellabacterie aangetroffen. Ook  bij de awzi van Van der Velden Rioleringsbeheer zijn verhoogde concentraties aangetroffen. Het is onduidelijk of deze locaties ook de bron en/of verspreider van de legionellabacterie zijn. 

Aanleiding voor het brononderzoek was de melding van gemiddeld 2 gevallen van legionella-infectie per week in Houten. Normaal gesproken zijn er volgens de GGD Utrecht per gemeente ongeveer 2 tot 3 gevallen per jaar. Het waterschap nam direct na de bekendmaking van de testresultaten maatregelen. Zo moeten alle medewerkers die op de rwzi Houten werken een FFP3-masker dragen. Dit geldt ook voor noodzakelijke bezoekers, zoals medewerkers van externe bedrijven die slibtransport verzorgen.

Monsters nemen

De rwzi is gesloten voor niet-noodzakelijke bezoekers. Daarnaast heeft het waterschap het bureau Hydroscope advies gevraagd. Dat bureau gaat helpen om mogelijke maatregelen in kaart te brengen. Ondertussen houdt het waterschap de vinger aan de pols door zelf monsters te nemen. Zo kan het waterschap zien of de concentraties in de zuivering af- of toenemen.

Onduidelijk

Het is nog onduidelijk hoe deze situatie op de rwzi kon ontstaan. Het waterschap schrijft in een bericht op de site dat de legionellabacterie groeit in water met een temperatuur tussen de 20 en 50 graden Celsius. De temperatuur van het water in de 16 rioolwaterzuiveringen van De Stichtse Rijnlanden blijft tijdens het gehele zuiveringsproces onder de 20 graden. Dat komt omdat de rwzi Houten geen gebruik maakt van warme deelstroomzuivering. Afvalwaterzuiveringen die gebruik maken van warme deelstroomzuivering lopen volgens het waterschap extra risico op legionella.

Tweede locatie

In Houten is inmiddels een tweede locatie gevonden met verhoogde concentraties van de legionellabacterie. Het betreft de afvalwaterzuivering van Van der Velden Rioleringsbeheer aan de Kanaaldijk-Zuid in Schalkwijk. Net als bij de eerste locatie is het onduidelijk of Van der Velden ook de bron en/of verspreider van de legionellabacterie is. Het bedrijf nam direct na het bekend worden van de testresultaten maatregelen. Er vindt momenteel verder onderzoek plaats in de hoop de besmetting van de patiënten te kunnen linken aan een mogelijke bron.

Legionellabestrijding moet beter

Eind 2021 vond in Schijndel de derde legionella uitbraak in korte tijd plaats. De bron is nooit gevonden. ENVAQUA pleitte toen voor een verbetering van de Nederlandse legionellabeheersing. De huidige wetgeving belemmert volgens de brancheorganisatie de toepassing van nieuwe en duurzame technieken. Minister Harbers liet in mei 2022 in een brief aan de Tweede Kamer weten dat hij ruimte ziet om de legionella regels te versoepelen. Zo wil hij de brede legionellaregels voor ziekenhuizen handhaven. Voor andere prioritaire locaties hoeft de monitoring alleen nog maar gericht te zijn op de gevaarlijke legionella pneumophilia. De minister komt dit jaar met een uitgewerkte wijziging van de legionellaregeling.