Ontwerp Middengebied Zuidplas (illustratie: gemeente Zuidplas).

Burgemeester Weber van de gemeente Zuidplas en hoogleraar Jan Rotmans zijn het niet met elkaar eens over de bouw van 8000 woningen in de Zuidplaspolder: zes meter onder zeeniveau. Terwijl het water de komende jaren alleen maar verder stijgt, en de polder 1 meter zakt in honderd jaar. Volgens Weber kun je er prima op een veilige manier bouwen, maar Rotmans waarschuwt voor overstromingen door de klimaatverandering.

Weber en Rotmans discussieerden met elkaar over de controversiële bouw in het radioprogramma ‘Dit is de dag’ op NPO Radio 1. De gemeenteraad Zuidplas stemde in mei 2021 in met een masterplan voor de bouw van een nieuw dorp in de Zuidplaspolder tussen Rotterdam en Gouda. Het dorp krijgt in eerste instantie 4.000 woningen maar op termijn zullen dat er 8.000 worden. Het dorp komt op een hogere kleilaag van een oude kreekrug te liggen, maar het gaat nog steeds om een locatie op 6 meter beneden de huidige zeespiegel.

Weersextremen

“Gelukkig is het plan niet zo grotesk als de vorige versie. Toen ging het nog om tienduizenden nieuwe woningen”, gaf Rotmans aan. Hij pleitte voor bestuurders met een langetermijnvisie die rekening houden met de bodemdaling van 1 meter per honderd jaar, toenemende weersextremen en een zeespiegelstijging van 1 tot 2 meter. “Geen land ter wereld zou gaan bouwen bij 8 of 9 meter onder NAP.”

Bezwaren

Hij zette zijn bezwaren op een rij en verwees hierbij naar het recente IPPC-rapport en de overstromingen door overvloedige regenval in Limburg. “Wanneer zo’n weersextreem samenvalt met een westerstorm met windkracht 9 of 10 komt een groot deel van Zuid-Holland en Zeeland in de problemen. Het water komt dan met een noodsnelheid van de grote rivieren naar de kust. En daar kan het niet weg omdat we de dammen afsluiten.”

Verbijstering

Weber proefde de verbijstering bij Rotmans. Hij benadrukte dat de Hollandsche IJsselkering die het nieuwe dorp moet beschermen, er ook voor moet zorgen dat de hele Randstad droge voeten houdt. “Wanneer het nieuwe dorp overstroomt, is dat het kleinste probleem”, aldus de burgemeester.
Ook vindt hij dat er naar aanleiding van het recente IPPC-rapport veel aandacht nodig is voor klimaatrobuust en adaptief bouwen. “Maar als we hier niet gaan bouwen, zeg je tegen de mensen die er nu wonen dat ze over een aantal jaar in de problemen zitten”, aldus Weber.

Drijvende wijken

Rotmans wees er vervolgens op dat onze dijken nog dertig jaar mee kunnen. Daarna zijn ze volgens hem niet veilig genoeg meer door de gevolgen van de klimaatverandering. Dijken, pompen om het water af te voeren- we kunnen dit niet blijven volhouden, meent de hoogleraar. Pompen en bemalen wordt te kostbaar al dit gebied over honderd jaar niet ruim zes meter maar misschien zelfs op acht meter onder NAP komt te liggen, zegt hij in een interview met Trouw. De druk van het water op het land wordt dan te groot en het water zal onder de dijken doorkomen. Volgens Rotmans moeten we meegaan met de natuur, als het krachtsverschil te groot wordt. “Je kunt beter terpen bouwen of drijvende wijken aanleggen, voor 2050.”

Start 2024

De gemeente is trots op het plan want, naar eigen zeggen, is er in Nederland sinds de jaren ‘70 op deze schaal geen zelfstandig dorp meer gebouwd. Zuidplas bestaat uit de vier dorpen Moordrecht, Nieuwerkerk aan den IJssel en Zevenhuizen-Moerkapelle. Daar komt nu dus een vijfde dorp bij. Alleen de SP-fractie stemde tegen het Masterplan Het Vijfde Dorp. De twee raadsleden stellen dat door de nieuwbouw er te veel groen gaat verdwijnen. De lokale partij Nieuw Elan Zuidplas zette twijfels bij de financiële haalbaarheid, maar stemde uiteindelijk toch voor het plan. Het aangenomen plan moet nu eerst worden omgezet in een bestemmingsplan en zal dan de openbare inspraak doorlopen. Als het plan die procedure heeft doorstaan, kan de bouw naar verwachting in 2024 beginnen.