Gebruik koelwater zorgt voor temperatuurstijging rivieren

Dat meldt het Compendium voor de Leefomgeving, een uitgave van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en Wageningen Universiteit en Researchcentrum (WUR). Het water in de grote rivieren wordt gebruikt als koelwater voor o.a. elektriciteitscentrales. De lozingen van dat koelwater zijn verantwoordelijk voor zo’n 65 procent van de temperatuurstijging in de afgelopen honderd jaar. De rest van de stijging is grotendeels toe te schrijven aan de klimaatverandering.

Sinds 1910 is de gemiddelde watertemperatuur in de Rijn met bijna 3 graden gestegen en die in de Maas met 2 graden. In deze periode nam ook het aantal dagen met een temperatuur boven de 20 graden sterk toe, van ongeveer 25 in 1910 naar bijna 85 dagen nu. Ook komt nu de temperatuur al regelmatig boven de 25 graden. Het aantal dagen dat 's winters de temperatuur beneden de 5 graden komt, neemt sterk af. In sommige winters wordt deze lage temperatuur niet meer bereikt. In dezelfde periode is de gemiddelde temperatuurstijging van de lucht 1,7 ºC.

Drentse beken
In de kleinere wateren stijgt de watertemperatuur ook, maar veel minder. In de beken in Drenthe bijvoorbeeld, is de watertemperatuur in 40 jaar met driekwart graad gestegen. Deze toename heeft verschillende oorzaken, zoals de stijging van de luchttemperatuur en mogelijk ook lozingen van rioolwaterzuiveringsinstallaties, veranderingen in het landgebruik of minder schaduw door bomen.

Kaderrichtlijn Water
De watertemperatuur is onderdeel van de fysisch-chemische beoordeling van de KRW. Voor de meeste wateren geldt een norm (‘goede ecologische toestand’) voor de maximale dagtemperatuur van 25ºC. Alleen voor het watertype ‘langzaam stromende bovenlopen’ geldt een maximale temperatuur van 18 ºC, maar deze norm is bij verschillende waterlichamen verhoogd tot 20 of 25ºC (‘goede ecologische potentie’). Voor het lozen van koelwater in rivieren is de norm dat het rivierwater maximaal 3ºC mag opwarmen, tot een maximum van 28 ºC. Als de watertemperatuur boven de 28 ºC is, leidt dat tot beperkingen in de lozing van koelwater. Voor kanalen, estuaria en de Noordzee gelden iets andere eisen en voor drinkwaterinnamepunten geldt een maximum temperatuur van 25 ºC.