Het IJsselmeer krijgt een flexibel waterpeil zodat er in de zomer in de toekomst structureel meer zoetwater beschikbaar is. (foto: Wikimedia Commons).

De extreme droogte van deze zomer is een vuurproef voor de nationale zoetwaterstrategie uit het Deltaplan Zoetwater. Nu blijkt wat de concrete maatregelen uit het Deltaplan opleveren en wat er nog nodig is om Nederland ook in de toekomst te voorzien van voldoende zoetwater. Directeur Hermen Borst van de Staf Deltacommissaris vertelt over de maatregelen die in het kader van het Deltaplan zoetwater worden uitgevoerd en de maatregelen die nog op de rol staan.

“Het Deltaplan Zoetwater heeft betrekking op het hoofdwatersysteem en de regionale watersystemen. Het betreft het zuiniger omgaan met water, het beter vasthouden van water in natte tijden zodat we het in droge tijden kunnen gebruiken en het slimmer regelen en verdelen van de wateraanvoer. In de periode tot 2021, ook wel fase 1 van het Deltaplan Zoetwater genoemd, investeren vooral rijkswaterstaat en de waterschappen ruim 400 miljoen euro (waarvan 159 miljoen euro uit het Deltafonds) in projecten die bijdragen aan een robuuste zoetwatervoorziening”, vertelt Borst.

Flexibel peil IJsselmeer
Zo gaf minister Van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat deze zomer groen licht aan het nieuwe Peilbesluit IJsselmeer. Volgens Hermen Borst is dit besluit een cruciaal onderdeel van de nationale waterstrategie. “Het peilbesluit maakt het mogelijk het peilbeheer zodanig te flexibiliseren dat in het voorjaar een hoger peil wordt gehanteerd dat in de loop van de zomer verder kan uitzakken dan voorheen. De mogelijke watervoorraad van het IJsselmeer wordt hiermee structureel vergroot. Dit is belangrijk omdat een groot deel van Nederland, van Amsterdam tot Stadskanaal, afhankelijk is van deze buffer. In 2022 zal het flexibele peilbeheer volledig in werking zijn.”

Uitbreiding Klimaatbestendige Wateraanvoer
Vorige week werd door Rijkswaterstaat en de waterschappen gestart met de Klimaatbestendige Wateraanvoer om verzilting in centraal Holland tegen te gaan. Deze maatregel sorteert effect maar uitbreiding van de maatregel is in de toekomst noodzakelijk. “Omdat deze voorziening in de toekomst vaker ingezet moet worden, voorziet het Deltaplan Zoetwater in een stapsgewijze uitbreiding van deze Klimaatbestendige Water Aanvoer. In eerste instantie gaat het om een uitbreiding van circa 7 naar 15 m3 per seconde. Deze uitbreiding zal in 2021 gerealiseerd zijn”, meldt Borst.

Extra aanvoer zoetwater
Aan het terugdringen van zout water wordt overigens op meerdere plaatsen in ons land gewerkt. Borst: “Op dit moment zijn de gemeente Moerdijk, waterschap Brabantse Delta en de provincies Zeeland en Noord-Brabant bezig met de realisatie van het verbindingsproject Roode Vaart in Zevenbergen. Daarmee wordt een extra aanvoerroute van zoetwater vanuit de Maas naar West-Brabant gecreëerd. Volgens de planning kan er eind 2019 in West-Brabant zoetwater worden ingelaten via de Roode Vaart.”

Langsdammen
Om te zorgen voor hogere waterstanden bij lage rivierwaterafvoeren onderzoekt Rijkswaterstaat met zeven andere partijen in het Project WaalSamen de effectiviteit en eigenschappen van zogenaamde langsdammen. “Deze parallel aan de stroomrichting lopende dammen zijn over een lengte van tien kilometer in de binnenbochten van de Waal geplaatst, ter hoogte van Ophemert, Dreumel en Wamel. De bedoeling is dat bij lage rivierafvoeren de waterstanden op die manier hoger blijven zodat de scheepvaart minder last heeft van lage waterstanden. Ook zouden de dammen de daling van de grondwaterstanden kunnen beperken. En dat is weer positief voor de natuur en landbouw langs de rivier. De monitoring en het inregelen van de langsdammen loopt tot en met 2019”, aldus Borst.

Pilots
Naast al deze maatregelen worden er in het Deltaplan Zoetwater tot 2021 in verschillende regio’s innovatieve pilots uitgevoerd. Borst: “Deze pilots zijn vooral gericht op het vergroten van de regionale waterbeschikbaarheid en het verminderen van de vraag naar zoetwater uit het hoofdwatersysteem. Waar het gaat om de opslag van zoetwater in de brakke ondiepe ondergrond van de kust zijn de Freshmaker, Coastar en Spaarwater veelbelovende pilots.”