Europese harmonisatie Drinkwaterrichtlijn moet ‘Level Playing Field’ verbeteren

“Vertegenwoordigers van drinkwaterbedrijven, de industrie, consumentenorganisaties en lidstaten zijn voorstander van Europese harmonisatie van hygiënische vereisten voor producten in contact met drinkwater”, zegt een woordvoerder van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM). Onlangs sprak Jelka Appelman (IenM) met haar collega van het Duitse Ministerie van Gezondheid tijdens een bijeenkomst in Brussel over harmonisatie. “De huidige situatie, met nationale regelgeving op basis van artikel 10 van de Drinkwaterrichtlijn, wordt door alle partijen als ongewenst ervaren vanwege economische effecten, risico’s voor de volksgezondheid en lasten voor bedrijfsleven en overheden. De industrie wil graag hoogwaardige, veilige producten maken, en vraagt om een gelijkwaardig economisch speelveld binnen de EU. Ook om innovatie mogelijk te maken en de marktpositie wereldwijd te versterken”, vertelt een woordvoerder van IenM.

Toxische stoffen
De kwaliteit van drinkwater kan tijdens het traject van bron tot tap worden aangetast door producten zoals distributieleidingen en kranen. Een vrij recent Nederlands voorbeeld is de te hoge afgifte van metalen uit kranen en leidingen in nieuwbouwwoningen. Ook andere lidstaten kennen dit soort problemen. Denk aan de afgifte van bisphenol A uit epoxycoating, uitloging van MTBE uit PVC leidingen en de groei van micro-organismen door het gebruik van ongeschikte lijm. Dit leidt meestal niet tot directe risico’s voor de volksgezondheid, maar blootstelling aan stoffen en (ziekteverwekkende) micro-organismen is ongewenst. Daarom is het belangrijk om voor de toepassing in het distributiesysteem en installaties producten te beoordelen. Op basis van de huidige regelgeving zijn producenten niet verplicht producten te laten beoordelen en certificeren voordat zij het product op de markt brengen. Gebruikers moeten producten toepassen die voldoen aan de vereisten zoals vastgelegd in nationale regelgeving. Dit kan door producten te gebruiken die zijn beoordeeld en gecertificeerd volgens deze regelgeving.  De verantwoordelijkheid ligt dus niet bij de producent maar bij de gebruiker. 

Nederland in kopgroep
De Europese Commissie is op dit moment bezig met een evaluatie van de huidige Drinkwaterrichtlijn. Daarvoor moeten alle partijen gegevens aanleveren zodat de noodzaak van Europese harmonisatie van materialen en producten in contact met drinkwater kan worden onderbouwd. Nederland vormt samen met vier andere lidstaten (Portugal, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk ) een kopgroep waarin harmonisatie prioriteit heeft. IenM: ”Tijdens de bijeenkomst in Brussel werd dit samenwerkingsverband ondersteund en er werd gepleit voor een snellere voortgang van harmonisatie binnen dit samenwerkingsverband.” Bovendien pleitten alle stakeholders richting de Europese Commissie om te zorgen voor Europese harmonisatie. 

Regels aanpassen
In het kader van de harmonisatie binnen die vijf landen heeft het ministerie van IenM onlangs de regeling Regeling Materialen en Chemicaliën drink- en warmtapwatervoorziening aangepast. IenM:  “Dat betekent op een onderdeel een lichte verzwaring omdat een vereiste voor microbiologische aangroei nu wordt vastgelegd. Dankzij deze aanpassingen is wederzijdse erkenning tussen de vijf lidstaten wel makkelijker. Op dit moment zal dit met name voor Duitsland en Portugal gelden omdat deze landen gezamenlijk beoordelingsbeleid ook in wettelijke regelingen vastleggen. Dit betekent dat mogelijke handelsbarrieres op dit gebied wegvallen en dat ook het marktaanbod van beoordeelde producten voor de gebruikers wordt vergroot.” 

Onderzoek economische effecten
Voor Nederland is de evaluatie van de Drinkwaterrichtlijn één van de prioriteiten van het  werkprogramma van de Europese Commissie. Binnenkort start het ministerie van IenM met een onderzoek naar de economische effecten van Europese harmonisatie. De planning is dat Brussel eind 2015 een rapportage oplevert waarover de Europese Commissie verdere discussie aangaat met de lidstaten en stakeholders. Als het besluit tot Europese harmonisatie valt, zal het nog een paar jaar duren voordat Europese regelgeving van kracht is. Intussen werkt Nederland verder aan harmonisatie met de vijf lidstaten en mogelijk sluiten nog meer landen aan. Ook zet IenM, in samenwerking met verschillende partijen, in op verbeterde voorlichting naar producenten en gebruikers.

Bescherming van kwaliteit
Voor dit onderwerp bepalen de ‘Regeling materialen en chemicaliën drink- en warm tapwatervoorziening’ , het Drinkwaterbesluit, het Bouwbesluit en de Drinkwaterwet hoe de kwaliteit van het drinkwater moet worden beschermd. Een commissie van deskundigen adviseert minister Schultz van Infrastructuur en Milieu over de toelating van producten en de uitvoering van de regeling. Het RIVM ondersteunt deze commissie onder andere met kennis over gezondheidsaspecten en toxicologie. Als er nieuwe wetenschappelijke of beleidsmatige inzichten zijn, bijvoorbeeld in het kader van de afspraken met de vijf lidstaten, past de overheid de regeling aan. 

Uitbreiding certificatie
Producten voor de Nederlandse drinkwatermarkt worden erkend door gecertificeerde instellingen die hiervoor aangewezen zijn. Accreditatie van zo’n instelling is een randvoorwaarde om de werkzaamheden te mogen verrichten.  Kiwa Nederland is op dit moment de enige instantie in Nederland die bevoegd is om dit werk uit te voeren. Kiwa voert certificaten met het Kiwa Water Mark (voorheen Kiwa-ATA). De Nederlandse markt staat echter open voor andere certificerende instellingen. In het kader van de wederzijdse, internationale erkenning, mag het ministerie van Infrastructuur en Milieu nu meerdere partijen erkennen, als de kwaliteit gelijkwaardig is.