Dijkvernageling ingezet in pilotproject Vianen

Waterschap Rivierenland is voortdurend op zoek naar innovatieve oplossingen die efficiënt, duurzaam en zonder al te veel hinder voor de omgeving kunnen worden uitgevoerd. Dat kunnen technisch vernieuwende methoden zijn, maar ook slimme toepassingen. In Vianen start binnenkort een pilot met zo’n slimme toepassing: dijkvernageling. 

Grondvernageling
Zoals je beton versterkt met wapening, zo kun je grond versterken met nagels. Grondvernageling wordt al toegepast in de spoor- en wegenbouw en, bijvoorbeeld in Frankrijk, bij de versterking van taluds. Bij de verbetering van dijken is deze techniek nog niet eerder ingezet. Daarin komt verandering. Het Consortium Dijkvernageling, bestaande uit Boskalis Nederland en Volker Staal en Funderingen, gaat na tien jaar voorbereiding dijkvernageling daadwerkelijk toepassen. 

Pilot
Bij wijze van pilot wordt de methode ingezet bij de verbetering van de Ringdijk bij Vianen, een project van Waterschap Rivierenland. Willem-Jan de Vos van Boskalis Nederland is blij met deze kans voor het consortium. “Uit de berekeningen, proeven en tests die we samen met onze engineeringpartners Grontmij en Witteveen+Bos hebben uitgevoerd, blijkt dat dijkvernageling een goed en veilig concept is dat van grote waarde zou kunnen zijn bij toekomstige dijkverbeteringen. Een bewezen techniek is het echter nog niet. Daarvoor moet eerst een succesvolle pilot worden uitgevoerd. In Vianen willen we laten zien dat de methodiek doet wat zij belooft: een dijk sterker maken en de veiligheid van het achterland vergroten.” 

Een voorbeeld van dijkvernageling met een ankerboormachine

Slimme oplossingen
Projectleider Huub Verlouw van Waterschap Rivierenland noemt het “niet meer dan logisch” dat het waterschap zijn medewerking verleent aan de pilot. “De komende jaren moeten er veel dijken in het rivierengebied verbeterd worden. Daarvoor zoeken we slimme oplossingen waarmee we projecten efficiënt, effectief en met oog voor de omgeving kunnen uitvoeren.” Hij geeft aan dijkvernageling als een kansrijke nieuwe toepassing van een bestaande techniek te zien.  “Een techniek met veel potentie bij dijkverbeteringen in dichtbebouwde gebieden met weinig fysieke ruimte. Juist bij dergelijke opgaven bieden traditionele oplossingen niet altijd soelaas. Bijvoorbeeld omdat ze duur of moeilijk te realiseren zijn. Of omdat ze negatief uitwerken op het landschap of veel hinder met zich meebrengen voor omwonenden. Dijkvernageling voldoet in theorie aan alle criteria die wij als waterschap belangrijk vinden: het is veilig, duurzaam, kostenefficiënt en snel en zonder al te veel overlast te realiseren. Nu is het moment om de potentie van de methode met bewijzen te staven.” 

Een sterke Ringdijk 
Dijkvernageling is een mogelijke oplossing voor dijken die kampen met instabiliteit. De Ringdijk ten noordwesten van Vianen is zo’n dijk. Bij hoge waterstanden bestaat het risico dat de dijk ‘afglijdt’. Daarom moet de dijk over een lengte van 250 meter versterkt worden.
De dijkverbetering is een onderdeel van het programma Ruimte voor de Rivier. Een binnenwaartse steunberm is in het geval van de Ringdijk geen optie, omdat het gebied grote archeologische waarde heeft. Voor een steunberm zou de voormalige stadsgracht van kasteel Batestein gedempt moeten worden en een archeologisch waardevol gebied worden aangetast. Dat is ongewenst. Het waterschap kiest in een dergelijke situatie gewoonlijk voor een oplossing met bijvoorbeeld een damwand. Maar bij de Ringdijk Vianen mag het consortium gaan bewijzen dat dijkvernageling een goed alternatief is. 

Nagels met een schil van grout
“We gaan nagels met een kern van staal of kunststof in de dijk plaatsen”, legt De Vos uit. “De nagels hebben een schil van grout, een mengsel van water en cement. Dit grout zorgt voor een goede hechting tussen de nagels en de grond in de dijk. De nagels geven de dijk extra sterkte. Constructies zoals damwanden nemen vaak een deel van de waterkerende functie van de dijk over. Dijkvernageling doet dat niet. De dijk, vaak eeuwenoud, blijft het water keren, en behoudt zijn functie. Is er in de toekomst extra sterkte nodig, dan kunnen we eenvoudig meer nagels aanbrengen. Het systeem is uitbreidbaar, dat maakt het duurzaam. Het aanbrengen van de nagels brengt relatief weinig hinder met zich mee. Er is geen groot materieel nodig, de werkzaamheden duren relatief kort en kunnen zonder trillings- of geluidsoverlast worden uitgevoerd. En omdat de oplossing volledig ondergronds is, is de impact op de omgeving en het uiterlijk van het landschap nihil.” 

Kwaliteitscontrole
Dijkvernageling heeft zeker potentie als alternatieve oplossing voor dijkverbetering. Maar dan moet de methode zich in de praktijk wel gedragen zoals theoretisch berekend en getest. Een gedegen monitoringsprogramma en uitgebreide kwaliteitscontrole maken daarom deel uit van de pilot. De Vos: “We kijken bijvoorbeeld naar de invloed van de techniek op de waterkering en de omgeving. Op basis van het rekenmodel hebben we vastgesteld waar de nagels aangebracht moeten worden; die aannames gaan we nu toetsen.” 

Veel vertrouwen
De werkzaamheden starten dit voorjaar, de versterkte dijk wordt naar alle waarschijnlijk voor de start van het gesloten seizoen in oktober 2015 opgeleverd. Verlouw: “We hebben veel vertrouwen in deze nieuwe toepassing van vernageling. Er is ons ook veel aan gelegen dat de pilot succesvol verloopt. Het waterschap staat voor een grote dijkverbeteringsopgave, waarvoor we moeten kunnen terugvallen op een breed palet aan oplossingsrichtingen. Het zou mooi zijn als dijkvernageling daarvan deel gaat uitmaken.”