Diergaarde Blijdorp ‘demonstratietuin’ voor innovaties om waterkwaliteit te verbeteren

Diergaarde Blijdorp heeft al enige tijd last van troebel en vies water. Daarom benaderden de fracties Water Natuurlijk en de VVD van het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard directeur Marc Damen om samen de zichtbare waterbeleving van het park te verhogen. Hij had er wel oren naar om de waterproblemen in de 75 jaar oude diergaarde aan te pakken. Vervolgens klopten de initiatiefnemers aan bij projectmanager Michelle Damen van het Valorisatieprogramma Deltatechnologie en Water. Daarna haakten ook andere organisaties aan, zoals Deltares, de TU Delft en de gemeente Rotterdam.

Onderzoek
De afgelopen maanden voerden studenten van de TU Delft en de Hogeschool Rotterdam verschillende metingen in de diergaarde uit, bleek 12 maart tijdens de startbijeenkomst van het project in de Haaienzaal van het Oceanium. Volgens Tjitte Nauta van Deltares keken ze daarbij onder meer naar de dikte van de sliblaag in de vijvers. “Het baggeren is namelijk een grote kostenpost voor de diergaarde. Verder maakten de studenten een modelleringsmodel om te kijken wat voor effect bepaalde maatregelen kunnen hebben. Het water komt via de Statensingel in de diergaarde en het is belangrijk om precies te weten hoe het er doorheen stroomt.”

Focus
Komende zomer brengt de gemeente Rotterdam ook de dikte en de hoeveelheid slib in de stadswatergangen in kaart die op de diergaarde zijn aangesloten. Hiervoor zet de gemeente een sonarbootje in. Een student waterbeheer van de TU Delft maakt vervolgens een verbeterd waterbewegingsmodel. 
Daarnaast moet het onderzoek uitwijzen of een onafhankelijk watersysteem voor de diergaarde haalbaar is. Dat betekent dat de eigen waterpartijen van de diergaarde worden afgekoppeld van het stadswater. “Zo hopen we niet alleen de waterkwaliteit te verbeteren, maar ook de biodiversiteit te stimuleren”, aldus Damen. 

Waterkwantiteit
De onderzoekers kijken eveneens naar de waterkwantiteit. Zo moet er een oplossing komen voor de gevolgen van de toenemende korte, maar hevige regenbuien door de klimaatverandering. Bijvoorbeeld door van de grote vijver in de diergaarde een waterberging te maken. Een andere mogelijke maatregel is de aanleg van regenwaterreservoirs op de daken van de gebouwen in Blijdorp die er voor moeten zorgen dat er in droge periodes genoeg water is.
Naast oplossingen voor de doorstroming en de biodiversiteit willen de initiatiefnemers het project aangrijpen om startende MKB-ondernemers de kans te geven hun innovaties om de waterkwaliteit te verbeteren in de praktijk te testen en aan potentiële klanten te tonen. “Na het baggeren is er in de grote vijver plaats voor innovaties op watergebied”, vertelt Damen. “Bijvoorbeeld om de hoeveelheid nutriënten te reduceren. Of de plaatsing van helofytenfilters en mudtrappen.”

Innovaties
Een andere innovatie is het Drijvend Groen van de Rotterdamse start up Urban Green. Oprichter Tieme Haddeman ontwikkelde met zes studenten van de TU Delft en de Hogeschool Rotterdam de eerste prototypes. Daarbij gaat het om drijvende vierkante modules die samen een eiland met beplanting vormen. Rondom deze modules drijven schuine vooroevers met waterplanten. Hierdoor wordt het leefgebied voor vis verbeterd en verder uitgebreid. Ze vinden bescherming en voedsel in het wortelstelsel dat onder de vooroevers hangt. Bovendien zorgen de houten constructies met beplanting voor een aantrekkelijker uitzicht.
Het eerste prototype gaat op 23 maart in het water in de dokhaven bij de ingang van het Innovation Deck van de RDM Campus in Rotterdam. Drijvend Groen is volgens Piter Hiddema van Rijkswaterstaat een belangrijk project om voor 2027 een betere waterkwaliteit in de Nieuwe Maas te realiseren. Uit een recent rapport van het Europees Milieu Agentschap blijkt immers dat de Nieuwe Maas, net als veel andere wateren in Nederland, niet aan de KRW-doelstellingen op het gebied van macrofauna en vishabitat voldoet. 
Oproep 
Michelle Damen van het Valorisatieprogramma Deltatechnologie en Water benadrukte tijdens de bijeenkomst dat de initiatiefnemers nog partijen zoeken voor een financiële bijdrage en sponsoring. Het totale project kost enkele honderdduizenden euro’s. “Ook nodigen wij startende MKB-ondernemers uit om hun innovaties op watergebied in de diergaarde uit te testen. Wij verwachten internationale belangstelling, want de Nederlandse watersector heeft genoeg te bieden”, aldus Damen. 
Verder verwacht zij dat er in de toekomst ook aandacht komt voor de afvalwaterstromen van diergaarde Blijdorp. “Ook hier liggen kansen voor de Nederlandse watersector om met onderwerpen als restwarmte, hergebruik van grondstoffen en energieterugwinning aan de slag te gaan. Daarnaast is het een ideaal project voor educatiedoeleinden. Daarvoor hebben wij wetenschapsbureau De Praktijk ingeschakeld. Binnenkort verschijnt het eerste product voor scholieren.”