Deventer Ziekenhuis en Groot Salland: Grip op medicijnresten in water

De resultaten werden vanmiddag op het symposium 'Bronaanpak van medicijnresten in ons water' gepresenteerd. In het onderzoek ‘Grip op medicijnresten in ons water’ lag de focus op het begin van de geneesmiddelenketen. Doel was te onderzoeken in hoeverre patiënten bereid zijn om een bijdrage te leveren aan het verminderen van medicijnresten in het water. In de eerste helft van 2015 zijn ruim 1200 patiënten die een CT-scan met contrastmiddel hebben ondergaan, gevraagd mee te werken aan een onderzoek om te voorkomen dat deze contrastvloeistof in het riool – en uiteindelijk in het oppervlaktewater – komt. Uit de 831 ingevulde vragenlijsten blijkt dat het merendeel van de patiënten wil meehelpen aan verminderen van medicijnresten in water. 

Plaszak
De patiënten werd gevraagd hun urine 24 uur in een plaszak op te vangen. Ze konden deze bij het grijze afval deponeren, waarna deze met de rest van het afval werd verbrand door het afvalverwerkingsbedrijf.  Zo kwamen de resten van het contrastmiddel niet in het riool en bij de rioolwaterzuivering. De rioolwaterzuivering kan niet alle medicijnresten uit het water halen. Daardoor komt een klein deel van de medicijnresten uiteindelijk in het oppervlaktewater.

Afbeelding uit Eindrapportage Grip op medicijnresten in ons water

Beter voor milieu
Uit de 831 ingevulde vragenlijsten blijkt dat een meerderheid van de patiënten (75%) vindt dat het opvangen van urine met medicijnresten in een plaszak beter is voor het milieu dan dat de urine in het riool belandt. 86% van de patiënten wil daadwerkelijk bijdragen aan een oplossing voor minder medicijnresten in water. 62% van de patiënten is het eens met de stelling dat ziekenhuizen standaard plaszakken zouden moeten uitdelen om medicijnresten op te laten vangen. Van deze respondenten heeft 85% naar eigen zeggen één of meer plaszakken gebruikt.

Minder contrastmiddel in riool
Om te achterhalen in hoeverre de gedragsbeïnvloeding te meten was in het afvalwater, zijn metingen ingezet in het binnenkomende afvalwater van RWZI Deventer. Van dit afvalwater (influent) zijn 24-uurs monsters genomen die door het laboratorium Aqualysis op het gehalte iodixanol zijn geanalyseerd. Met het geregistreerde aanvoer debiet is de aangevoerde vracht in grammen per dag berekend. Vanwege organisatorische en technische redenen is de influentkwaliteit niet iedere dag bemonsterd. Er is een wisselend patroon gevolgd waarbij alle doordeweekse dagen in ongeveer gelijke mate aan bod kwamen. Om een sluitende massabalans te kunnen opstellen was het daarom van belang dat er voldoende betrouwbare aannamen konden worden gedaan over de influentkwaliteit op de dagen waarop geen metingen plaatsvonden.

Theoretische berekeningen
Uit theoretische berekeningen blijkt dat door het gebruik van de plaszak een kwart minder contrastmiddel bij de rioolwaterzuivering terecht kwam tijdens de proefperiode. Door een combinatie van factoren als een variërende verblijftijd van het contrastmiddel in het riool, het ontbreken van specifieke patiëntgegevens en het beperkte aantal monsternames is het niet gelukt om met de vooraf opgestelde meetmehtode de theoretische berekeningen te ondersteunen door effectmetingen.

Het project Grip op medicijnresten in ons water is mede mogelijk gemaakt door provincie Overijssel, Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA) en gemeente Deventer.