Deltares doet onderzoek naar biofilm dat zich kan vormen op microplastics. Deze biofilm kan ziektekiemen bevatten (foto: Oregon State University).

Deltares participeert in een deel van de in totaal vijftien onderzoeksprojecten naar de effecten van micro- en nanoplastics op de gezondheid van mensen. Eén van die projecten behelst het onderzoek naar microbiële biofilm op plastics die voorkomen in bijvoorbeeld sloten en het effluent van een rwzi. Die kunnen een bron zijn voor ziektes en infecties.

De vijftien onderzoeksprojecten zijn een initiatief van ZonMw, de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. Dit is het eerste wetenschappelijke programma ter wereld dat zich op dit onderwerp richt. In totaal wordt er 1,6 miljoen euro in de onderzoeken geïnvesteerd. Deltares is als één van de onderzoekspartners betrokken bij vier van de vijftien researchprojecten. Dick Vethaak, onderzoeker zee- en kustsystemen bij Deltares, licht toe: “Microplastics verspreiden zich gemakkelijk via water en wind, wat resulteert in een wereldwijd probleem. We worden voortdurend via ons voedsel, drinken of door inademing blootgesteld aan kleine plastic deeltjes. Wat dit voor onze gezondheid betekent is echter nog niet goed in te schatten. Er zijn wel sterke aanwijzingen voor mogelijke gezondheidsrisico’s, maar er zijn ook veel onzekerheden en kennishiaten. Ik ben daarom zeer verheugd met dit initiatief van ZonMw en de betrokkenheid van de Plastic Soup Foundation. Het betreft een eerste verkennend onderzoek, waarbij experts uit verschillende disciplines en sectoren gaan samenwerken. Met name de samenwerking tussen milieuwetenschappers en medisch specialisten is uniek en krachtig. Ik verwacht er dan ook veel van!”

Bacteriën, schimmels, maar ook ziekteverwekkers
Bas van der Zaan, expert water en gezondheid van Deltares, onderzoekt de gezondheidsrisico’s van microplastics waarop ziekteverwekkers voorkomen. “Op plastics die in het milieu terechtkomen kunnen micro-organismen zoals bacteriën en schimmels gaan groeien. Het is zeer aannemelijk dat in deze biofilms zich ook ziekteverwekkende bacteriën bevinden. De samenstelling van biofilms op microplastics is sterk afhankelijk van het milieu waarin deze microplastics zich bevinden. Onduidelijk is aan welke ziekteverwekkers mensen worden blootgesteld als ze via inademing of inslikken microplastics binnen krijgen, en of dit een extra risico voor de gezondheid vormt”, aldus Van der Zaan.

Gezondheidsrisico’s beter inschatten
Om antwoord op deze vragen te vinden, zullen schone microplastics in diverse milieus (sloten, gezuiverd rioolwater, etc.) worden uitgehangen, zodat zich een biofilm erop kan vormen. Met behulp van DNA-technieken wordt bekeken of ziekteverwekkende micro-organismen zich in de biofilms gaan nestelen. De immuunrespons – de reactie van het afweersysteem op een antigen – van deze verontreinigde microplastics wordt vastgesteld in een neutrofiel-model (immuuncel), om de gezondheidsrisico’s voor mensen beter te kunnen inschatten. Deltares werkt in dit onderzoek nauw samen met VU Amsterdam, UMC Utrecht, New York Military Academy (US).

Toonaangevende positie verder uitbouwen
ZonMw benadrukt dat de honorering van de vijftien projecten pas het begin is. Een jaar is volgens de organisatie niet lang genoeg om alle antwoorden te verkrijgen. Henk Smid, directeur van ZonMw, ziet grote potentie in de onderzoeken en hoopt daarom ook dat langdurig vervolgonderzoek mogelijk zal zijn. “Nederland heeft wereldwijd een toonaangevende positie in het wetenschappelijk onderzoek naar microplastics en dit moet zo snel mogelijk verder uitgebouwd worden”, aldus Smid.