Deltabeslissingen: Aan de slag met ruimte voor aanpassingen

Het Deltaprogramma 2015 en de Deltabeslissingen zijn uitgewerkt in concrete ‘voorkeursstrategieën’ per deelgebied voor de veiligheid en zoetwater opgaven. Vertegenwoordigers van de gemeenten, provincies, waterschappen en de minister zetten hun handtekening onder de Bestuursovereenkomst Deltaprogramma. Het Deltaprogramma maakt onderdeel uit van de begroting van het ministerie van I en M, die op Prinsjesdag naar de Tweede Kamer is gestuurd.

Van links naar rechts: Josan Meijers (IPO), Ina Adema (VNG), Melanie Schultz (I en M) en Peter Glas (Unie van Waterschappen) ondertekenen de bestuursovereenkomst.
Waterwet
Om vaart te kunnen houden, wil de minister de nieuwe afspraken wettelijk vastleggen in onder meer de Waterwet Een wijziging van het nationaal Waterplan ligt vanaf 16 september ter inzage. Naast de vijf deltabeslissingen, is ook besloten dat zandsuppleties van de kust nodig blijven, een speciale plek daarbij is weggelegd voor de Zandmotor bij Monster.       
Zoetwater
De komende jaren wordt 450 miljoen euro geïnvesteerd om zoet water beter aan te voeren en vast te houden. Voor het IJsselmeergebied wil het Kabinet het huidige waterpeil  van -25 cm onder NAP vasthouden tot 2050. “Dat betekent dat in de Afsluitdijk meer pompen en spuien nodig zijn om het water af te voeren. Soms is het nodig om natuur of recreatiegebieden wat aan te passen, bijvoorbeeld door het verhogen van een camping”, aldus minister Schultz.
Adaptief 
Niet reactief, maar vooruitkijken, is het adagium in het Deltaprogramma. De beschreven maatregelen moeten in 2050 gereed zijn. Hoewel tal van de preventieve maatregelen zo snel mogelijk in uitvoering gaan, benadrukt deltacommissaris Kuijken herhaaldelijk het adaptieve karakter van het programma. Het huidige maatregelenpakket is gemaakt ‘met de kennis van nu’.  “Zijn er andere inzichten of verandert de kennis, dan zullen we opnieuw kijken wat we gaan doen.” De aanpak is volgens Kuijken ‘nuchter en alert’.
Sluizen
In dezelfde lijn is zijn reactie op het plan Spaargaren, dat voorziet in sluizen in de Nieuwe Waterweg in een meer oostelijke richting. “Het is een heel goed plan. We hebben er serieus naar gekeken. Het is alleen niet nodig nu. Misschien in de toekomst?” De Deltacommissaris stelt wel dat de kostenkant van dit plan verder moet uitgezocht worden. “Spaargaren rekent allerlei zaken niet mee, zoals het verlies van het concurrentievoordeel ten opzichte van havens als Antwerpen.”

Hoofdredacteur Frank Biesboer van De Ingenieur overlegt met de Deltacommissaris over het plan Spaargaren.

Afvoer Rijnwater
Datzelfde geldt voor onzekerheden over de onderbouwing van de berekeningen voor de Rijnwaterafvoer, waarover Aline te Linde op Waterforum haar zorgen uitte. “We hebben er de afgelopen drie jaar heel veel onderzoek naar verricht en er liggen nog onderzoeksvragen onder andere bij Deltares. Maar: we zijn nu zo ver als we zijn. We gaan uit van deze afvoer en afvoerverdeling tot 2050, en dat kan ook. We moeten wel kijken of het daarna ook nog kan.” 
Prima onderzoek
“We baseren ons op onderzoeken, onder andere uit 2004. Dat onderzoek was prima. Het is heel goed om nog eens te kijken of in Duitsland die aftopping van de Rijnwaterafvoer anders gaat lopen en dit onderzoek zit in onze programmering. Inmiddels zijn er nu ook weer nieuwe klimaatinzichten die we in 2004 niet hadden. De maatgevende afvoer van 18.000 m3/seconde bij Lobith is gekozen. Het zou wel eens de andere kant op kunnen wijzen. Het kan minder zijn, maar het kan ook meer zijn.  Maar je kunt toch niet tegen de burgers zeggen dat we daarom maar helemaal niets gaan doen. Ik heb met haar  (Te Linde) gesproken. Dat erkent zij ook: we weten nog niet helemaal waar die afvoer uiteindelijk op uit komt. “ 
Slachtofferreductie
Naast het uitgebreide maatregelenpakket ter bescherming tegen overstromingen, benadrukt Minister Schultz zeer veel belang te hechten aan slachtofferreductie, mocht het toch onverhoopt misgaan. “Nederlanders zijn nog onvoldoende voorbereid. Daarom komt eind september een app waarmee elke burger kan zien wat op zijn locatie de beste opties zijn als er overstroming dreigt. In de meest kwetsbare gebieden – waar zee en riviersinvloeden elkaar raken – zoals Alblasserwaard en Krimpenerwaard – wordt niet alleen gewerkt aan extra preventie, maar ook aan mogelijkheden voor evacuatie in geval van nood. In samenspraak met veiligheidsregio’s worden de plannen uitgewerkt. “
Watertoets
De overheden zetten in op een waterbestendige inrichting van Nederland, in 2020 moet deze eis wettelijk verankerd zijn in een watertoets. De waterschappen pleiten voor verankering van de watertoets in de nieuwe Omgevingswet.  “Van belang is dat het advies over de gevolgen van ruimtelijke maatregelen voor het waterbeheer niet vrijblijvend is.”, stelt de Unie van Waterschappen in een reactie op hun site.  
Bijdrage waterschappen
Waterschappen dragen financieel significant bij aan de maatregelen, in de periode 2014 – 2017 samen gemiddeld 1,3 miljard euro, waarvan 34,5 procent in waterveiligheid, zoals afgesproken in het Bestuursakkoord Water. Peter Glas, voorzitter van de Unie van Waterschappen, benadrukt dat dit geld goed besteed wordt: “Er gaat geen geld voor veiligheid naar een jachthaven of huisjespark. Het geld is echt voor veiligheid.” 
Om de zoetwater maatregelen snel te kunnen uitvoeren pleiten de waterschappen wel voor een spoedige uitvoeringsregeling.
Sociale innovatie
De vraag blijft of gemeenten en waterschappen voldoende zijn toegerust om de regionale uitvoering ter hand te nemen. Volgens Glas is het zaak om het betrekken van burgers en belanghebbenden, de governance rond het water, goed vorm te geven. “Dat is een zware verantwoordelijkheid. We moeten burgers echt betrekken. Dat is sociale innovatie, ook daar pleiten we voor.” 
Aan de slag
Kuijken kijkt trots naar het resultaat dat hij op Prinsjesdag voorlegt: een nieuw Deltaplan voor de 21e eeuw voor een veilig en leefbaar Nederland.  “Ruim vier jaar hebben we een breed scala aan interessante en creatieve oplossingen bedacht. Het is nu zaak om snel aan de slag te gaan.”