Tributyltin werd gebruikt als aangroeiwerende verf bij boten, maar is inmiddels verboden (foto: AkzoNobel).

Het aantal waterlichamen dat voldoet aan de chemische waterkwaliteit loopt achteruit. In 2009 voldeed nog 70 procent van alle 700+ oppervlaktewateren aan de norm voor een goede chemische toestand, in 2015 nog maar 40 procent. Dit meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Deze achteruitgang wordt volgens het CBS voornamelijk veroorzaakt door veranderingen in het meetprogramma en aanscherping van de normen.

Volgens een rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is voor de beoordeling van 2015 namelijk al rekening gehouden met nieuwe aangescherpte Europese milieukwaliteitsnormen, die in feite pas vanaf 2016 van toepassing zijn. PBL meldt verder dat verbeterde analysemethoden en een gewijzigde behandeling van watermonsters ook de beoordeling heeft beïnvloed. Hierdoor is het niet goed mogelijk om de chemische toestand van 2015 te vergelijken met 2009.

Prioritaire stoffen
De chemische waterkwaliteit wordt in de KRW beoordeling bepaald door 33 prioritaire stoffen of groepen van stoffen. De stoffen met de meeste overschrijdingen zijn tributyltin, gebromeerde difenyl-ethers, kwik, nikkel en enkele polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s). Tributyltin werd gebruikt als aangroeiwerende verf bij boten. De stof leidt tot morfologische veranderingen bij slakken en is inmiddels verboden.

Beeld nuanceren
Het CBS benadrukt dat het beeld moet worden genuanceerd. Zo voldoet een waterlichaam niet aan de norm als slechts één stof de norm overschrijdt (‘one out, all out’). Van alle beoordeelde metingen in waterlichamen voldoet slechts 5 procent niet aan de norm, stelt het statistiekbureau op basis van cijfers van het PBL. Hierdoor voldoet bijna 60 procent van de oppervlaktewateren niet aan de KRW-status voor een goede chemische toestand.
Uit de laatste evaluatie van het Europese milieu-agentschap uit 2015 bleek dat negentig procent van de Nederlandse wateren geen goede ecologische kwaliteit heeft. Hetzelfde geldt voor België, Luxemburg en grote delen van Duitsland.

Aanpassen beoordeling
Naar aanleiding van die publicatie pleitte Nederland in Brussel voor het aanpassen van de beoordeling van de Kaderrichtlijn Water. Het gaat dan met name om het systeem ‘one out, all out’. Als die regel niet wordt aangepast, zal 86 procent van de Nederlandse wateren ook in 2021 niet kunnen voldoen aan de Europese Kaderrichtlijn Water. Aan die oproep van Nederland heeft Europa vooralsnog geen gehoor gegeven.
Hoewel het oppervlaktewater nog steeds teveel nitraat en fosfaat bevat door de uit-en afspoeling van meststoffen uit de landbouw, blijkt uit cijfers van het het PBL dat er tussen 2009 en 2015 wel een verbetering zichtbaar is.

Lees hier de CBS-publicatie