Effluent van afvalwaterzuiveringen zou in de toekomst kunnen dienen als proceswater. (foto: Waterschap Aa en Maas).

De provincie Brabant gaat met 25 bedrijven, die jaarlijks meer dan 150.000 kuub grondwater onttrekken in gesprek om de hoeveelheid grondwater die onttrokken wordt te reduceren. Tevens is het doel om het laagwaardig gebruik van grondwater zoveel mogelijk terug te dringen. De Brabantse Waterschappen onderzoeken daarom samen met bedrijven of effluent een bruikbaar alternatief kan bieden.

Ferdinand Kiestra, innovator bij Waterschap Aa en Maas, maakt deel uit van een werkgroep van de Energie- en Grondstoffenfabriek waarin vijf waterschappen en twee drinkwaterbedrijven zoeken naar alternatieven voor het gebruik van grondwater. “Wij kijken of we effluent kunnen opwerken tot proceswater voor industrie en landbouw. Het is dan zaak om door middel van extra zuiveringstechnieken pathogenen, virussen en ook micro’s uit het effluent te verwijderen.” Het waterschap voert op dit moment verkennende gesprekken met enkele bedrijven. De meeste vergunningen worden over twee jaar aangepast. “Zodra effluent interessant blijkt, is nog niet duidelijk waar het effluent de extra zuivering zal ondergaan. Dat kan bij het waterschap, maar ook bij de bedrijven zelf“, vertelt Kiestra.

Grondwater in slechte toestand

De provincie Brabant heeft in augustus 2018 het grondwateronttrekkingsbeleid aangepast omdat het grondwaterlichaam in de Centrale Slenk in ‘slechte toestand’ verkeert. Volgens de provincie is er een onbalans tussen het onttrekken van grondwater en de aanvulling ervan in de Centrale Slenk. Daarom mag grondwater voortaan alleen nog maar worden gebruikt voor hoogwaardig gebruik (= menselijke consumptie). Laagwaardig gebruik van grote grondwateronttrekkers in Brabant wordt zoveel als mogelijk teruggedrongen. Zo zal de vergunning worden ingetrokken van vijftien bedrijven die toestemming hebben om meer dan 150.000 kuub te onttrekken, maar die daar daar het afgelopen jaar geen gebruik van maakten.

Onttrekkingsplafond

Uit de rapportage ‘Draagkrachtonderzoek grondwater Noord Brabant, Analyse’ uit december 2017 blijkt dat er in Brabant jaarlijks ongeveer 255 miljoen m3 grondwater wordt onttrokken. Daarvan is zo’n 200 miljoen kuub bestemd voor de drinkwatervoorziening door Brabant Water en Evides. Er gaat ongeveer 20 miljoen m3 naar de industrie en circa 35 miljoen m3 voor beregening naar de landbouw. Het huidige grondwateronttrekkingsbeleid kent een onttrekkingsplafond van 250 miljoen m3/jaar. Dat komt overeen met de totale grondwateraanvulling voor heel Noord-Brabant van 260 miljoen m3/jaar en de huidige onttrekkingshoeveelheid van 255 miljoen m3/jaar. Volgens de rapportage is de totale omvang van alle grondwateronttrekkingsvergunningen samen circa 300 miljoen m3/jaar. Dat is dus per jaar 50 miljoen kuub meer dan het onttrekkingsplafond.

Groei

De provincie Brabant heeft de vraag naar grondwater in verschillende scenario’s in kaart gebracht. In een van de berekende scenario’s neemt de drinkwaterconsumptie en de watervraag sterk toe, waaronder de vraag van de bier- en frisdrankindustrie. Ook het consumentenverbruik van drinkwater zou sterk kunnen stijgen door meer douchen, tuinbesproeiing, gebruik voor zwembadjes en de groei van de bevolking. In de zomer van 2018 was het drinkwaterverbruik 35-40% hoger dan in een gemiddelde zomer. Door klimaatverandering zullen langere periodes van droogte vaker voorkomen.

Sturen

Door het aantal niet gebruikte vergunningen terug te dringen, verwacht de provincie beter te kunnen  sturen op het totale grondwatergebruik. In het nieuwste magazine van VEMW zegt gedeputeerde Johan van Den Hout bij niemand het mes op de keel te willen zetten. De provincie wil in goed overleg met alle grondwateronttrekkers nieuwe afspraken maken om er zo voor te zorgen dat de vergunningsruimte niet volledig wordt benut. De eerste afspraak werd eind februari met Brabant Water gemaakt. Het drinkwaterbedrijf zegde toe een heel scala aan waterbesparingsmaatregelen te nemen.

Industrie is kleine speler

Peter Paul Huynen, lid van de VEMW-beleidsgroep Water namens FrieslandCampina en voorzitter van de Vereniging Industriewater Brabant stelt in het magazine van VEMW dat het grondwatergebruik van bedrijven de laatste tien jaar is gehalveerd. Hij wijst er ook op dat de Brabantse industrie met 20 miljoen m³ werkelijk onttrokken grondwater een relatief kleine speler is.  ‘We hebben de laatste tien tot twintig jaar al veel bespaard. Ons grondwatergebruik is gehalveerd, aldus Huynen.