Luchtfoto Zwolle

In de Zwolse wijk Holtenbroek wil de gemeente buitendijks bouwplannen gaan realiseren in het Zwarte Water. Het gaat om 280 woningen aan de Zwartewaterallee van Aa-landen tot Holtenbroek. Zwolse milieuorganisaties, politieke partijen en bewonersgroepen uiten al een aantal jaren hun zorgen over deze plannen voor de Zwarte Waterzone.

De bouwplannen van de gemeente Zwolle zijn gebaseerd op een stedenbouwkundig plan met een daarin opgenomen gebiedsvisie van 2018. Dat was dus ruim voor de wateroverlast van afgelopen zomer in Limburg. Er wordt in de uiterwaarden gebouwd, terwijl er juist ruimte gemaakt moet worden voor de rivieren, aldus critici, zodat er geen overstromingen komen. Door de klimaatverandering gaat de zeespiegel stijgen, dus moet hier met het bouwen in de uiterwaarden rekening mee gehouden worden.

Maakbare wereld

Eerder dit jaar reageerde rivierwetenschapper en hoogleraar Maarten Kleinhans van de Universiteit Utrecht op de bouwplannen in De Stentor: “Mocht het in de toekomst fout gaan met de waterverdediging, dan is het handig om de mogelijkheid te hebben om meer takken te gebruiken om het water af te voeren.” Volgens Kleinhans zijn er radicale wijzigingen nodig in de manier waarop de waterbouw nu soms georganiseerd is in Nederland. “In Nederland is de gedachte van de maakbare wereld heersend, maar in feite zou in zo’n laaggelegen gebied het water leidend moeten zijn voor de inrichting van het landschap. En dat is het niet. Nu is de mens leidend (…), dat moet anders.’’

Natuurontwikkeling

Bewonersplatform Groen Holtebroek strijdt al jaren tegen deze bouwplannen van de gemeente. Zij vinden het, naast een klimatologisch onverantwoorde keuze, een gemiste kans om de groen/blauwe functie van het Zwarte Water niet door te trekken naar het Natura2000-gebied net buiten Zwolle.
Rijkswaterstaat en het waterschap zien geen bezwaren, omdat het Zwartewater geen afvoerrivier is van de IJssel. Het valt dus niet onder een programma als ‘Ruimte voor de Rivier’. Overigens is op dit moment het waterschap bezig met een project versterking Stadsdijken Zwolle om de dijk langs het Zwarte Water te versterken.

Advies Deltacommissaris

Begin december nog bracht deltacommissaris Peter Glas een advies uit over de woningbouw en klimaatadaptatie aan de ministeries van Binnenlandse Zaken en Infrastructuur en Waterstaat.
Glas constateert in het advies dat er bij de huidige woningbouwopgave onvoldoende wordt gekeken naar de langetermijngevolgen van klimaatverandering en de eisen die water en bodem stellen. “We hebben snel nieuwe woningen nodig, maar daarbij is het wel van belang dat we het in één keer goed doen, flexibiliteit inbouwen en volgende generaties niet klemzetten met problemen en schade”, stelt de deltacommissaris. “De overstromingen in Limburg hebben recent laten zien hoe kwetsbaar we zijn in de gebouwde omgeving. Ik roep daarom op dat we scherper kijken waar we gaan bouwen en hoe we bouwen.”

In zijn advies gaat Peter Glas ook in op de (on)mogelijkheden van buitendijks bouwen: “Door hogere en frequentere piekafvoeren op de rivieren is meer ruimte nodig voor een veilige afvoer en waterberging in het rivierbed. Voorkomen moet worden dat buitendijkse investeringen het waterbergend en stroomvoerend vermogen van de rivier gaan inperken, nu en in de toekomst.” Het is onduidelijk of de gemeente Zwolle en projectontwikkelaars hier rekening mee houden.