Boeren betalen kleiner deel van waterschapslasten

De rekening voor de waterschappen komt steeds meer op het bordje van de burger te liggen, blijkt uit berekeningen die het onderzoeksinstituut Coelo uit Groningen maakte op verzoek van Nieuwsuur.
Dijkgraaf Lambert Verheijen van het waterschap Aa en Maas liet in Nieuwsuur zien wat er wordt gedaan van de opbrengst van de waterschapsbelasting. De 24 waterschappen zijn verantwoordelijk voor onder meer veilige dijken, zuiveren van water en ecologische projecten. Daarvoor is ieder jaar 2,5 miljard euro nodig. Sinds 2000 is er een lastenverschuiving gaande. Boeren betalen 65 miljoen euro minder aan waterschapslasten, terwijl de lasten voor de burgers met 650 miljoen euro stegen. 
Verschuiving 
Deze lastenverschuiving heeft vooral betrekking op de kosten voor het beheer van het watersysteem: dijkversterkingen, verbeteren van de waterkwaliteit en ecologische plannen. Van de 1,3 miljard euro die voor deze taken wordt geheven, wordt 90 procent betaald door de burgers, een heel klein deel door bedrijven en 10 procent door de boeren. In 2000 werd nog 70 procent van de lasten betaald door de burgers en 30 procent door de boeren.
Lobby 
Volgens onderzoeker Corine Hoeben van onderzoeksinstituut Coelo is de lastenverschuiving er gekomen door een succesvolle lobby van de boeren. “De waterschappen zeggen dat ze meer zijn gaan doen voor de stedelijke gebieden en dat huishoudens dus meer moeten gaan betalen, maar ik heb nooit cijfers gezien die dat onderbouwen. Ik twijfel of een dergelijk grote verschuiving wel klopt.”
Gemeenten 
En er is nog een maatregel bijgekomen die de rekening voor boeren verlaagt. Gemeenten moeten nu extra waterschapslasten betalen voor het beheer van wegen, zegt wethouder Ruud Grondel van Diemen, die hierover het woord voert namens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. “Soms moeten gemeenten nu het dubbele of meer gaan betalen. Deze maatregel was bedoeld om een scheefgegroeide situatie in het waterschap Delfland te repareren, maar nu maken bijna alle waterschappen gebruik van deze mogelijkheid. De VNG wil deze maatregel, die de gemeenten 6 miljoen euro extra zou kosten, in maart bij een overleg met minister Schultz van Infrastructuur en Milieu ter discussie stellen.
Droge voeten 
De Unie van Waterschappen, de koepelorganisatie van de waterschappen, erkent dat burgers meer moeten betalen. “We hebben een aantal maatregelen genomen om de burger droge voeten te garanderen en om de ecologie van het water te bevorderen. Dat heeft er toe geleid dat de boer niet zozeer minder is gaan betalen, maar dat de burgers die er belang bij hebben meer zijn gaan betalen”, aldus Unievoorzitter Peter Glas tegen Nieuwsuur. 
In een reactie op de site van het programma laat de Unie verder weten dat “waterschappen vanaf ca. 2000 veel maatregelen genomen die op de bescherming van het stedelijk gebied zijn gericht. Ook hebben waterschappen het waterbeheer in het stedelijk gebied van veel gemeenten overgenomen, werden er veel maatregelen ten behoeve van de waterkwaliteit genomen en hielden zij in het landelijk gebied steeds meer rekening met natuurontwikkeling. Dat zijn maatregelen die alle burgers ten goede komen. Hierdoor werden er meer kosten aan de categorieën gebouwd (huiseigenaren) en ingezetenen (burgers) toegerekend. Dat is in 2009 wettelijk vastgelegd. Er was niet zo zeer sprake van een lastenverschuiving van het ongebouwd naar de andere categorieën, het ongebouwd is immers in absolute zin niet minder gaan betalen, maar de andere categorieën zijn meer gaan betalen omdat datgene wat het waterschap voor hen is gaan doen steeds omvangrijker is geworden.”
Opheldering 
De fracties van D66 en de SP in de Tweede Kamer willen volgens Nieuwsuur opheldering van minister Plasterk van Binnenlandse Zaken over de lastenverschuiving ten nadele van de burgers. De PvdA laat weten dat de boeren evenredig moeten meebetalen aan de kosten van de waterschappen.
Volgens D66-kamerlid Gerard Schouw is de lastenverschuiving een gevolg van de geborgde zetels voor de agrariërs in de besturen van de waterschappen. “We moeten daar van af”, zegt Schouw. De SP wil de waterschappen opheffen en hun bezigheden onderbrengen bij de provincies.
Onjuiste berichtgeving
Volgens een artikel op de site van Boerenbusiness is de berichtgeving onjuist. John Tobben, beleidsmedewerker waterbeheer bij LTO Nederland, noemt het verhaal zeer suggestief en stelt dat er geen sprake is van een lastenverschuiving. Het landbouwtarief is volgens hem in de periode 1998 tot 2012 ongeveer gelijk gebleven. “Wel is de bijdrage in relatieve zin gewijzigd door eenverschuiving van taken. Het waterschap is meer voor de ingezeten gaan doen,waardoor de totale kosten zijn gestegen en de ingezeten dus ook meer zijn gaan betalen.”