afvalwaterinjectie
Injecteren van productiewater in lege gasvelden in Twente (foto: NAM).

De Minister van Economische Zaken zal de injectie van afvalwater in Twente niet snel stilleggen. De op 15 december aangenomen motie van Mulder wordt dus niet opgevolgd. De meerderheid van de Tweede Kamer wilde eerder dat de injectie van afvalwater in de Twentse bodem door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) wordt opgeschort totdat er een alternatieve wijze van de verwerking van afvalwater is gevonden. Stichting Stop Afvalwater Twente heeft zo’n alternatief in handen: een circulair proces dat draait om de recycling van water uit de bodem voor de stoomgeneratie.

De motie van Agnes Mulder eiste dat de Minister van Economische Zaken zo snel mogelijk een besluit neemt over een alternatieve wijze van de verwerking van afvalwater door de NAM. In afwachting van dat besluit, en naar aanleiding van de nog niet afgeronde evaluatie over de verwerking van afvalwater uit Schoonebeek, verzocht ze de afvalwaterinjectie per direct op te schorten. Het ministerie reageerde daarop dat het een verleende vergunning niet in mag trekken op basis van een motie. Als de NAM aan de voorwaarden voldoet, mag de afvalwaterinjectie niet worden stopgezet. Het Staatstoezicht op de Mijnen controleert dat en geeft aan dat het veilig is.

De motie van Laura Bromet (kamerlid GroenLinks), die de minister direct vroeg om een moratorium in te stellen op de afvalwaterinjecties, haalde het niet. Het moratorium had zolang moeten gelden totdat er een alternatief is gevonden dat de huidige manier van injecteren overbodig maakt.
Zo’n alternatief proces is ontwikkeld door de Stichting StopAfvalWater Twente, die pleit voor een circulair proces. “Bij dit proces wordt het water voor het genereren van de stoom teruggewonnen uit het met olie opgepompte water”, zegt voorzitter Freddy Mensink.

Stoomgeneratie

Bij de oliewinning in Schoonebeek wordt de olie vloeibaar gemaakt door hete stoom in het veld te injecteren. Het water voor de stoomgeneratie is gezuiverd water van de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI), dat in de daarvoor ontworpen Ultra Puur Water Fabriek geschikt wordt gemaakt voor de stoomproductie. De energie, die nodig is voor de stoomgeneratie, levert een daartoe gebouwde warmtekrachtcentrale (WKC).

Productiewater

Met de uit het veld opgepompte olie komt een grote hoeveelheid water mee. Die zogenaamde productiewaterstroom bestaat voor 75% uit gecondenseerde stoom en voor 25% uit zout formatiewater, dat van nature in de ondergrond zit. Het olie-watermengsel wordt in de Olie Behandelings Installatie (OBI) gescheiden. De olie gaat naar de raffinaderij, het productiewater gaat via een pijpleiding naar Twente, waar het in de voormalige gasvelden geïnjecteerd wordt.

Circulair proces

In de aanloop naar de herevaluatie is de Stichting via de Universiteit Twente in contact gekomen met een gepensioneerd ingenieur van Shell. Hij bedacht een circulair proces, waarbij de waterstroom die met de olie mee naar boven komt gescheiden wordt in een gezuiverd deel en een deel dat de reststoffen (waaronder zout, zware metalen en mijnbouwhulpstoffen) bevat. De gezuiverde waterstroom wordt gebruikt om weer stoom te maken. De reststroom kan weer worden teruggebracht in het olieveld, waar hij vandaan komt. Een groot voordeel is dat er geen oppervlaktewater meer nodig is om stoom te maken. “Met deze methode is het ook niet meer nodig om afvalwater tussen de zoutlagen in de uitgeproduceerde gasvelden te injecteren. Daarmee wordt de bezorgdheid onder de Twentse bevolking weggenomen, omdat het oplossen van zout onacceptabele risico’s met zich meebrengt”, aldus Mensink.

Zuinig met water

Het circulaire proces gaat uit van het principe dat er nooit méér water terug geïnjecteerd wordt in de bodem dan dat er uitkomt. Met het circulaire proces maak je opnieuw stoom uit gerecycled water, in plaats van dat je water aan de bodem onttrekt. “Dit is belangrijk, omdat we de NAM ook oproepen om zuinig te zijn met water. Er is al jaren een watertekort, en dat zal met de toenemende droogte in de toekomst alleen maar erger worden.”

Naar oorspronkelijk productieniveau

Volgens Mensink kan de NAM met het circulaire proces terugkeren naar het oorspronkelijke productieniveau. “Vanaf 2017 konden ze slechts op 30% van het ontwerpniveau produceren, als gevolg van noodzakelijke aanpassingen aan de transportleiding van het productiewater. De NAM gaf eerder aan onze methode als een kansrijke optie te zien, maar heeft hier tot op heden nog geen besluit over genomen.”

“Een schande in mijn ogen”

Mensink reageert op de website van RTV Oost dat het een schande is dat er opnieuw niet tot actie wordt overgegaan. “Ondanks de Kamermotie, ondanks de onderzoeken naar de oorzaak van de scheur in ROW2 en de resultaten van de metingen in ROW7, die nog steeds niet bekend zijn. Ondanks de twee handhavingsverzoeken van onze kant gaan de injecties gewoon door en is de evaluatie om onduidelijke reden een jaar uitgesteld. Een schande in mijn ogen.”