“Aan de slag met een back-up voor waterveiligheid”

Door: Esther Rasenberg
De Deltabeslissingen zijn zojuist gepresenteerd. Denkt u niet dat de maatregelen in het Nieuwe Deltaprogramma voorlopig afdoende zijn om Nederland te beschermen?
“De nieuwe Deltabeslissingen vormen een belangrijke stap om droge voeten te houden. De maatregelen zijn echter sterk regionaal georiënteerd en daarvoor is ook regionaal draagvlak gecreëerd. Naar mijn idee moeten we nu verder met een integrale benadering, een helicopterview dat het hele Nederlandse watersysteem in ogenschouw neemt, als vervolgstap van het programma Ruimte voor de Rivier.”
Wat bedoelt u precies? De Deltacommissaris heeft toch gezorgd voor een nationale samenhang? 
“De samenhang tussen de regionale plannen lijkt achteraf aangebracht. Over de afvoerverdeling in de Nederlandse rivieren bij extreem hoogwater bestaan grote onzekerheden waar geen rekening mee gehouden is. Ook de berging van rivierwater bij gesloten stormvloedkeringen op zee is via beperkte bergingscapaciteit opgelost en dat vind ik niet ‘fail-safe’. Ik verwacht een dijkdoorbraak bij een lagere dan de maatgevende rivierafvoer. Wat er gebeurt bij maatgevend hoogwater, weten we niet zeker, want het systeem is nooit getest. In 1995 is de hoogst bekende rijnafvoer ooit opgetreden, 12.000 m³/s terwijl de maatgevende afvoer in de huidige plannen 18.000 m³/s is. Door het afsluiten van één van de regelkranen bij Pannerden zouden we de dijken overigens wel in praktijk kunnen testen. Het testen van kritische installaties is in de industrie heel normaal en wettelijk verplicht.”
U heeft onlangs een inspiratiedocument opgeleverd dat dieper ingaat op het robuust en redundant (back-up) beschermen tegen hoogwater. Wat wilt u daarmee bereiken?
Plan Beaufort versie 2014 geeft een voorzet voor een redundant watersysteem dat in dit plan kan worden bereikt door de bouw van zeven extra kunstwerken en extra dijkversterkingen. Naar mijn idee kan deze aanpak kosteneffectief zijn. Ik denk dat de maatregelen die worden genomen om te komen tot een afvoer 16.000 kubieke meter per seconde plus de maatregelen uit Plan Beaufort zouden kunnen leiden tot een minstens even grote veiligheid als je alleen uitgaat van 18.000 kubieke meter per seconde, waar de Deltacommissaris vanuit gaat. Daarmee wordt Nederland een stuk veiliger en kunnen we onze reputatie in het buitenland behouden.”
Kunt u eens kort toelichten welke maatregelen tot een redundant systeem zouden kunnen leiden. 
“Ik denk aan een extra stormvloedkering in de Nieuwe Waterweg, regelkranen bij Pannerden, de IJssel en de Beneden-Rijn. In het Rijnmond- en Drechtsteden gebied moeten drie keersluizen het gebied tijdelijk kunnen inpolderen bij langdurig gesloten stormvloedkeringen en een hoge rivierafvoer. Zo kan de waterstand van het Haringvliet en het Hollands Diep worden verhoogd waardoor langer op zee kan worden gespuid via de Haringvlietspuisluizen. Ten slotte moeten de dijken die extra worden belast overslagbestendig worden gemaakt.”
In het plan geeft u aan dat u voor de verdere uitwerking hulp nodig heeft van waterprofessionals. Hoe ziet u dat voor zich?
“Ik zou het liefst in een team binnen Rijkswaterstaat aan de slag gaan met de uitwerking van het inspiratiedocument. In dat team zou technisch geweten en maatschappelijk vernuft verenigd moeten zijn. Ik denk specifiek aan een samenwerking tussen Rijkswaterstaat, de TU Delft en Deltares. Ook zouden de ingenieursbureaus en marktpartijen betrokken moeten worden bij de ontwikkeling.”
In het voorwoord spreekt Annemieke Nijhof, directeur van de Tauw Groep, lovend over uw initiatief. Volgens haar combineert u de grootsheid van het ingenieursdenken met de nederigheid van de natuur en zet het plan aan tot nadenken. Bent u blij met haar commentaar? 
“Jazeker. Het is lastig om mijn plan bij experts voor het voetlicht te brengen. Als iemand van die statuur je dan steunt, is dat zonder meer een pré. De professionals hoeven het niet eens te zijn met alle ideeën die ik opper. Ik hoop alleen dat er serieus naar de voorstellen wordt gekeken en dat ze op een eerlijke manier worden doorgerekend. Nu wordt makkelijk gezegd dat bepaalde maatregelen te duur zijn. Dat komt omdat er eerst wordt uitgerekend wat het kost om een robuust systeem te ontwikkelen en pas daarna wordt de som gemaakt voor redundantie. Je zou moeten kiezen voor maatregelen die tegelijk een robuust en redundant watersysteem creëren. Dan ontstaat er een heel ander prijskaartje.”
Bedoelt u te zeggen dat er te weinig voor creatieve en innovatieve oplossingen wordt gekozen? 
“Ja, in de waterveiligheid is er weinig technische innovatie, gericht op maatschappelijk rendement. Dat komt onder meer omdat je altijd uitgaat van een oude situatie. Je zou eigenlijk helemaal opnieuw moeten starten met een herontwerp van Nederland. We zouden daarbij naar de stroomgebieden van onze rivieren moeten kijken. Dat geeft ongetwijfeld een frisse benadering en dus een heel ander beeld.”