Tijdens het project zijn 650 Waterboxen uitgedeeld. Zo'n 250 mensen maakten er geregeld gebruik van. (foto: Waternet).

Waternet heeft dankzij zo’n duizend metingen van burgers een beter beeld gekregen van de waterkwaliteit in met name de kleinere Amsterdamse wateren. Dat blijkt uit de evaluatie van Het Schone Waterexperiment die begin februari verscheen. Van begin juli tot begin oktober 2017 namen in totaal 650 Amsterdammers deel aan het experiment door de waterkwaliteit in hun directe omgeving te meten.

Waternet wilde met het experiment een beter beeld krijgen van het oppervlaktewater in Amsterdam en tevens het waterbewustzijn en de betrokkenheid van inwoners vergroten. De deelnemers aan het experiment kregen allemaal een Waterbox waarmee zij onder meer geur, smaak, temperatuur en de aanwezigheid van E. coli bacteriën konden testen.

Waterbewustzijn
Volgens onderzoeker Bas van der Zaan van Deltares zijn de metingen vooral geschikt ter ondersteuning van het waterbeeld van Waternet en voor het waterbewustzijn van burgers. “Metingen voor bijvoorbeeld de Kaderrichtlijn Water kunnen niet door burgers worden uitgevoerd. Veel chemische componenten moeten namelijk in een laboratorium met geavanceerde apparatuur worden geanalyseerd. In de Waterbox zijn dat soort instrumenten niet beschikbaar gesteld.”

Scholen
De burgers worden aangemoedigd om ook na het experiment data blijven aanleveren. Van der Zaan: “De website blijft in de lucht en de metingen worden direct op de kaart van de stad toegevoerd. Waternet is enthousiast over de proef en is nu ook van plan om de waterboxen te gaan gebruiken in samenwerking met scholen. Leerlingen leren dan op school wat het belang is van waterkwaliteit.”

Resultaten
De deelnemers stelden tijdens het experiment vast dat de waterkwaliteit na hevige regenval tijdelijk verminderd. Ook bleek het water in de Gaasperplas heel schoon, terwijl het water in de grachten iets minder zuiver is. Dankzij het burgerexperiment is ook de zoet-zout kaart van de stad aangepast. Er is nu beter bekend hoe het zoute water zich via het IJ in de stad verspreidt.

Citizen science
Het inschakelen van vrijwilligers bij metingen is niet nieuw. In Nederland zijn bijvoorbeeld al veel vrijwilligers betrokken bij het waarnemen van de natuur en biodiversiteit, zoals bij de nationale tuinvogeltelling of het meten van de uitstoot van fijnstof. Hun bijdragen zijn van grote waarde voor de wetenschap. Voor het inzetten van vrijwilligers bij wetenschappelijk onderzoek bestaat een term: citizen science, ofwel burgerwetenschap. Het verzamelen van data over de natuur door burgers gebeurt nergens in Europa zo veel als in Nederland en het Verenigd Koninkrijk.

Partners
Het schone waterexperiment werd uitgevoerd door Waternet, Deltares, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, het kennisinstituut Advanced Metropolitan Solutions, KWR Watercycle Research Institute, Wageningen Universiteit en kunstenaar Pavel van Houten.