Prins Carlos Bourbon de Parma kijkt toe hoe de burgemeesters in Noardburgum water tappen. (foto: Vitens).

De uitbreiding van drinkwaterproductiebedrijf Noardburgum is vrijdag 13 april officieel geopend. Burgemeesters Gerben Gerbrandy en Jeroen Gebben van de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel tapten speciaal voor deze gelegenheid een flesje ‘Frysk Fris’. Frysk Fris is de naam van het lokale water dat Vitens hier oppompt.

Na de uitbreiding kan Vitens in plaats van 12 miljoen kubieke meter water per jaar in totaal jaarlijks 14 miljoen kubieke meter uit de grond halen. Het drinkwaterbedrijf heeft daarnaast een zonnepanelenpark aangelegd met 1134 panelen. Deze panelen zorgen voor 10 procent van het totale stroomverbruik van de productielocatie. Vitens vangt met de uitbreiding van de drinkwatercapaciteit in Noardburgum een deel op van de vergrote vraag naar drinkwater in de provincie Friesland.

Uitbreiding
In verband met een groeiende vraag naar water was het nodig de productie van drinkwater in Noardburgum tijdelijk uit te breiden. In de waterwinvergunning was daarvoor voldoende ruimte aanwezig, maar de beschikbare zuiveringscapaciteit was te beperkt. In 2013 kwam bij Vitens het verzoek binnen om ten behoeve van de zuivelindustrie extra drinkwater te leveren in Friesland. “Met het oog op een duurzame drinkwatervoorziening wil Vitens het liefst zelf in haar voorzieningsgebied winnen, zuiveren en leveren. Daarom leveren we graag water aan bedrijven. Dit levert een win-win situatie op; zij hebben een stabiele grondstof tegen een lage prijs, en wij hebben controle over de drinkwatervoorziening en kunnen terug investeren in de infrastructuur”, zei woordvoerder Judith Zuijderhoudt destijds.

Slimme waterwinput
Noardburgum is een bijzondere drinkwaterproductielocatie omdat er met behulp van een slimme waterwinput, ook wel de Freshkeeper genoemd, zoet water gewonnen kan worden in een gebied waar verzilting optreedt. In 1993 werd het noordelijk puttenveld van grondwaterwinning Noardburgum nog gesloten vanwege het toestromen van brak grondwater naar de zoete winputten. Een oplossing was er destijds niet, maar daar bracht de Freshkeeper verandering in. De slimme waterwinput, werkt met twee onttrekkingsfilters (op 60 en 140 meter diepte) en één injectiefilter (170 meter diep), die fysiek van elkaar zijn gescheiden. Het brakke water dat wordt opgepompt, wordt in dieper gelegen lagen geïnjecteerd. Speciaal ontwikkelde regelapparatuur met sensoren bepaalt continu het grensvlak van zoet en brak water, waardoor alleen het zoete water kan worden gewonnen. Het brakwatergehalte wordt op meerdere diepten gemeten. Daardoor wordt er slechts een klein beetje brak water opgepompt.

Tijdelijke oplossing
Door het bouwen van de ‘tijdelijke’ installatie is voor een periode van tien tot vijftien jaar de levering van twee miljoen kubieke meter extra drinkwater richting Lemmer, Sneek, Grou-Leeuwarden, Joure en Franeker gegarandeerd. Voor de lange termijn worden definitieve plannen ontwikkeld voor de totale renovatie van Noardburgum. De installatie voor het zuiveren van het grondwater is ondergebracht in een bestaand gebouw. Voor de verwerking van het concentraat (slib houdend water) dat bij de productie vrijkomt, is een nieuw gebouw gerealiseerd.