Nieuwe module voor schade en slachtoffers bij overstroming

Met de schade- en slachtoffermodule 2017 kan voor elke simulatie van een Nederlandse overstroming de schade en het aantal slachtoffers worden doorgerekend. Deltares en HKV Lijn in Water ontwikkelden de module in opdracht van Rijkswaterstaat. SSM-2017 maakt gebruik van de meest actuele gegevens van bevolking en bedrijven. Voor het eerst wordt ook de schade van bedrijven nauwgezet in kaart gebracht.

De Schade en Slachtoffer Module 2017 vervangt de module HIS-SSM. De nieuwe applicatie is vooral geschikt voor grootschalige diepe overstromingen vanuit het hoofdwatersysteem. Voor buitendijkse gebieden en polders die kunnen overstromen vanuit regionale wateren zijn er aparte modules toegevoegd. Bij een overstroming tot 50 centimeter gaat de module voor buitendijkse modulen er bijvoorbeeld van uit dat er geen slachtoffers vallen. Maar als een overstroming in rap tempo in een kelder van een druk bezocht gebouw plaats vindt, kunnen er wel degelijk slachtoffers vallen. Het is bij dergelijke kleinschaliger overstromingen dus cruciaal om de resultaten kritisch te analyseren.

Nieuwe normering
De nieuwe module helpt de landelijke overheid en provincies bij het vaststellen van de veiligheidsnormen die sinds begin dit jaar gelden. De nieuwe module is dus mede bepalend voor het vaststellen van de nieuwe normen voor de Nederlandse waterkeringen. Ook voor de veiligheidsregio’s die evacuatieplannen moeten ontwikkelen, is de module waardevol. Verder kunnen gemeenten, waterschappen en provincies die verantwoordelijk zijn voor ruimtelijke ordening en rampenbestrijding er gebruik van maken. En ook voor verzekeraars die overstromingsschade verzekeren, is SSM-2017 een belangrijk hulpmiddel.

Bedrijfsschade
De nieuwe applicatie is uitgebreid met het modelleren van bedrijfsschade. Zo blijkt bedrijfsuitval niet te worden beïnvloed door de hoogte van een overstroming, maar vooral te ontstaan door een tekort aan aannemers en herstel van infrastructuur. Het onderscheid daarbij tussen productie en – eenvoudiger verplaatsbare – dienstverlening is nu beter onderbouwd. In SSM2017 stijgt de indirecte bedrijfsschade omdat de schadefuncties voor waterdieptes tot 3 meter steiler lopen dan voorheen. Schade aan huizen is juist lager geworden door een andere berekeningsgrondslag van de maximale schadebedragen (op basis van vloeroppervlak & herbouwwaarde). Tevens worden verdiepingen apart beschouwd, wat voorheen niet mogelijk was.

Evacueren
Ten slotte is nieuw dat – voor beschermde gebieden langs het hoofdwatersysteem – per overstromingsscenario een indicatie wordt gegeven voor de effectiviteit van een preventieve en verticale evacuatiestrategie. Voor beide strategieën wordt het aantal slachtoffers gerapporteerd bij een waarschuwingstijd van 1, 2 en 3 dagen. Dit onderdeel van de module is ontwikkeld door HKV Lijn in Water. Ook het aantal getroffenen per woningtype (laag-, midden- en hoogbouw) kan hiermee worden berekend. In combinatie met de waterdiepte kaart ontstaat inzicht in het aantal potentiële droge verdiepingen in het overstroomde gebied. Voor overheden kan deze informatie helpen bij het vaststellen van een evacuatiestrategie.