Laatste activiteit Adviescommissie Water: pas op het grondwater!

In haar allerlaatste advies heeft de Adviescommissie Water (AcW) grote zorgen geuit over de kwaliteit en kwantiteit van het grondwater. De AcW adviseert het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hoge prioriteit te geven aan een goede bescherming van het grondwater. Het advies werd kort voor Kerstmis uitgebracht. Per 1 januari 2018 is de AcW opgeheven.

Onder invloed van de toenemende drukte in de ondergrond en klimaatverandering zal het steeds complexer worden om de kwaliteit van het grondwater te waarborgen en schade door te lage of te hoge grondwaterstanden binnen de perken te houden, zo stelt de commissie. De kwaliteit en kwantiteit van het grondwater in Nederland staan namelijk onder druk. Op veel plaatsen, ook in grondwaterbeschermingsgebieden, worden in het ondiepe grondwater te hoge concentraties vervuilende stoffen in het grondwater aangetroffen, zoals nitraat, gewasbeschermingsmiddelen en medicijnresten. Die vervuiling is volgens de AcW onomkeerbaar: het is een kwestie van tijd voordat deze vervuiling ook in de diepere grondwaterlagen terechtkomt. Het diepere grondwater raakt dan ook al op steeds meer plaatsen vervuild. Dit heeft grote gevolgen voor onder andere de drinkwatervoorziening, die voor een groot deel van haar productie direct afhankelijk is van schoon grondwater uit de diepe ondergrond.

Bodemdaling leidt tot grote schade
Het verlagen van het grondwaterpeil leidt tot problemen. Met name de bodemdaling in laag Nederland leidt tot grote schade. Bovendien leidt de oxidatie van het drooggelegde laagveen ook tot een aanzienlijke emissie van broeikasgassen. De AcW pleit ervoor dat in veenweidegebieden het uitgangspunt van ‘peil volgt functie’ wordt losgelaten, om daarmee de vicieuze cirkel van bodemdaling als gevolg van het kunstmatig laag houden van het waterpeil te doorbreken.

‘Integrale visie voor grondwater opnemen in omgevingsvisie’
De commissie beveelt aan dat gemeenten en provincies gebiedsgerichte en integrale visies voor grondwater maken, als onderdeel van de omgevingsvisies. In de visies moeten op gebiedsniveau afwegingen worden gemaakt over de bescherming en het gebruik van het grondwater, in relatie tot de overige belangen en ambities van het gebied. Als voorbeeld noemt de commissie het gebruik van grondwater voor warmte- en koudeopslag (WKO).

Ondersteuning vanuit de rijksoverheid met kennisprogramma
Het Rijk moet vanuit zijn systeemverantwoordelijkheid het proces van gebiedsgerichte visievorming ondersteunen en zorgen voor een kennisprogramma en landelijke afspraken met sectoren, zo stelt de commissie in haar laatste advies. Ook moeten volgens de AcW de normen voor diverse functies die de kwaliteit van het grondwater beïnvloeden, beter op elkaar worden afgestemd. De governance voor grondwater moet worden vereenvoudigd door waterschappen een meer centrale rol te geven in de uitvoering van het grondwaterbeheer. Bovendien is meer financiële armslag nodig om de aanpak van urgente grondwateropgaven te bekostigen.

Na de opheffing van de Adviescommissie Water wordt haar adviesfunctie op het gebied van water overgenomen door de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli).