Het Consortium Grensmaas dat Zuid-Limburg moet beschermen tegen overstromingen van de Maas is eerder dan gepland klaar met de beveiliging. Dat komt door een combinatie van rivierverruiming en de versterking en verhoging van de dijken tussen Maastricht en Echt-Susteren.

Bijna 24 jaar geleden, in 1993, overstroomde de Maas voor de eerste keer. In januari 1995 zorgde een nieuwe overstroming opnieuw voor veel emotie in Zuid-Limburg. De totale schade bedroeg meer dan 200 miljoen euro.
Daarom sprak het Consortium Grensmaas, een samenwerkingsverband van grindbedrijven, aannemers en Natuurmonumenten, in 2005 af dat in Zuid-Limburg uiterlijk 31 december 2017 het sein op veilig kon. Die afspraak is het Consortium door de combinatie van de twee maatregelen nu al nagekomen, stelt de woordvoerder van het Consortium. “De waterafvoer in 1993 en 1995 schommelde rond de 3000 kubieke meter per seconde”, legt hij uit. “De hydraulische effecten van de twee maatregelen zorgen nu voor een afvoer van 3275 kuub per seconde bij Borgharen. Hierdoor houden de inwoners van alle Maasgemeenten droge voeten bij een overstroming.”

Effecten

De families die soms al meerdere generaties op de oevers van de Maas wonen, merken de effecten van de rivierverruiming overduidelijk. Het waterpeil van de Maas stijgt nu veel minder na langdurige regenval. “Dat scheelt zeker een meter”, zo zeggen bijvoorbeeld inwoners van Borgharen, Itteren, en Meers in de nieuwsbrief van het Consortium. Hun waarnemingen worden bevestigd door de uitkomst van hydraulische onderzoeken naar het effect van de ingrepen van Consortium Grensmaas. “De waterstandsverlaging is aanzienlijk. In vergelijking met 1993/1995 is de verlaging in Borgharen bijvoorbeeld 1,25 meter, in Itteren 0,95 meter en in Meers 0,80 meter. Al die dorpen in het werkgebied van het project Grensmaas houden het Maaswater nu buiten de deur”, zegt onderzoeker Ron Agtersloot van het gelijknamige hydraulische adviesbureau.

Grootste rivierbeveiligingsproject

Het Project Grensmaas is het grootste rivierbeveiligingsproject van Nederland. Over een lengte van 43 kilometer (tussen Maastricht en Roosteren) wordt tot 2025 grond, grind en zand afgegraven. De Maas krijgt aan beide zijden van de grens een bredere bedding, dijken worden over een lengte van twaalf kilometer verstevigd en verhoogd.De nieuwe natuur is in samenspraak met omwonenden ingericht en maakt deel uit van het grensoverschrijdende Rivierpark Maasvallei dat in totaal 2500 hectare groot wordt.

Permanente dijkversterking

De dijkversterking was in de oorspronkelijke plannen een tijdelijke maatregel. Aangescherpte eisen voor de dijken hebben er volgens de woordvoerder voor gezorgd dat het een permanente maatregel is geworden. Over een traject van ruim twee kilometer zijn de dijken tussen de tien en dertig centimeter verhoogd. Bovendien is de voet van de dijken verbreed waardoor de robuustheid is toegenomen. In de tussentijd moet er onder meer bij Grevenbicht nog een extra rivierverruiming plaatsvinden. Daarnaast komen er nevengeulen bij Visserweert en Maasland.

Kosten

De kosten voor het gehele project bedragen 700 miljoen euro. De aandeelhouders van het Consortium hopen het bedrag terug te verdienen door de verkoop van zand en grind. Door de economische crisis daalde de afzet van grind eerder echter met 35 procent. Hierdoor kwam de uitvoering van het project in gevaar. De overheid heeft daarom in 2011 ingestemd met een aantal kostenbesparende maatregelen, zoals het annuleren van de aanleg van een derde haven. Nu de economie weer is aangetrokken, hopen de aandeelhouders in 2025 toch enig rendement te maken door de verkoop van zand en grind. Daarnaast wordt er gestudeerd op maatregelen om kosten te besparen. Innovaties in de logistiek en de mogelijke inzet van elektrische vrachtauto’s zijn daar enkele voorbeelden van.