Eerste regelkraan rivieren gereed, binnenkort start bouw tweede
|
 |
Rijkswaterstaat kan sinds maandag bij hoge waterstanden in de Rijn in grote mate sturen in de afvoerverdeling over de IJssel en Neder-Rijn. In de Hondsbroeksche Pleij, een voormalige uiterwaard bij Arnhem, werd een regelwerk opgeleverd- nu al ‘regelkraan' genoemd - waarmee de vaste afvoerverdeling over beide rivieren in tact blijft. Het bouwwerk is ontworpen door ingenieursbureau Royal Haskoning en kan in geopende toestand bij hoogwater ruim 650 m3 water per seconde extra richting de IJssel sturen. De regelkraan levert een belangrijke bijdrage aan de droge voeten van bewoners in het riverengebied.
Nieuw regelwerk bij Pannerdsch Kanaal
Royal Haskoning heeft inmiddels ook een soortgelijke bouwconstructie ontworpen die de huidige overlaat bij het Pannerdensch Kanaal moet vervangen en bedoeld is om extreme schommelingen in de aanvoer van water te reguleren. In de loop van dit jaar wordt met de bouw hiervan begonnen.
Vaste afvoerverdeling gehandhaafd
Volgens Ingwer de Boer, programmadirecteur Ruimte voor de Rivier, levert de regelkraan in de Hondsbroeksche Pleij een belangrijke bijdrage aan droge voeten van twee tot vier miljoen bewoners van het rivierengebied, van het IJsselmeergebied in het Noorden tot de delta in het zuidwesten. Door de combinatie hoogwatergeul-regelwerk kan de vaste afvoerverdeling van 2/3 over de Neder-Rijn en 1/3 over de IJssel worden gehandhaafd. Een belangrijk gegeven, ook omdat de dijken daar ook op berekend zijn.
39 projecten
Het project is het eerste grote project in het kader van het rijksprogramma Ruimte voor de Rivier waarmee hoge waterstanden in de toekomst beter opgevangen kunnen worden. In totaal werkt Rijkswaterstaat aan 39 projecten waarmee het water in de grote rivieren meer ruimte wordt gegund.
Mixed-in-place wand
Vier jaar geleden werd al met de uitvoering van het project Hondsbroekscher Pleij begonnen. Eerst is de rivierdijk over een lengte van zo'n 2,5 kilometer bijna 250 meter landinwaarts verlegd waarmee extra waterberging is gerealiseerd. In de polder die daardoor is ontstaan (en als natuurgebied wordt ingericht) is een hoogwatergeul gegraven waarin vervolgens het regelwerk is gebouwd: een betonnen wand met uitneembare schuiven. In meerdere opzichten is het project bijzonder. Naast het regelwerk is in de nieuwe dijk voor het eerst in Nederland een zogenaamde ‘mixed-in-place' wand aangebracht, waarbij een cement-betonietmengsel met de ondergrond is vermengd om zo een 9 meter diep waterdicht scherm te vormen.
Extra zand- en kleilaag
De dijk is zelf is al met succes ‘beproefd' tijdens het hoogwater in december. Eerder vorig jaar bleek bij een waterstand van 13 meter boven NAP dat binnendijks toch nog ondergronds welwater omhoog kwam. Daarom moest over een lengte van dertienhonderd meter de berm aan de voet van de dijk worden opgehoogd met een extra zand- en kleilaag. Omdat kwelwater zal blijven optreden, is een nieuw gemaal gebouwd dat kwelwater uit de kwelsloot terug in de rivier pompt.
Den Haag mag niet beknibbelen
Volgens Ingwer de Boer is op het project zo'n 6 miljoen euro bespaard vanwege een bijdrage van 3 miljoen uit Europa. Ook is 3 miljoen is bespaard omdat het werk goedkoper uitviel ten opzichte van de traditionele aanpak. Desondanks deed dijkgraaf Hein Pieper van Rijn en IJssel - waarmee het project mede tot stand kwam - een extra beroep op de aanwezige vertegenwoordigers van Rijkswaterstaat er in Den Haag op aan te dringen het ingeslagen pad te handhaven en niet te beknibbelen op financiële reserveringen voor de lange termijn."De hoogwaters in ‘93 en '95 hebben een wake-up call veroorzaakt die ons ervan moet doordringen dat wij in de twee na kwetsbaarste delta in de wereld behoren."
Pannerdensch Kanaal
Het bouwwerk bij het Pannerdensch Kanaal, waarmee mogelijk medio dit jaar wordt aangevangen, heeft grote overeenkomsten met die in de Hondsbroekscher Pleij en is nog groter. Deze regelkraan komt ongeveer 30 meter ten noorden van de huidige overlaat te liggen, wordt ongeveer 175 meter breed en heeft staanders van ongeveer 5 meter hoog. Tussen deze staanders kunnen betonnen schotten worden geplaatst van ieder ongeveer 5 meter breed en 1 meter hoog. Er kunnen tussen twee staanders derhalve maximaal 5 planken boven op elkaar worden geplaatst. De planken die tijdelijk niet nodige zijn, worden bovenop de staanders opgeborgen. Direct voor en achter het regelwerk komt een strook stenen om te voorkomen dat het instromende water de grond wegspoelt.
Belangrijk punt
Het regelwerk wordt gebouwd vlakbij het punt waar de Boven-Rijn zich splitst in de Waal en het Pannerdensch Kanaal. Dit punt is belangrijk bij de waterverdeling over de rivieren en daarmee voor de waterhuishouding in de rest van Nederland. Om te zorgen dat bijvoorbeeld de scheepvaart, landbouw en mensen die in het rivierengebied wonen geen last hebben van extreme schommelingen in het waterpeil, is de afvoerverdeling over de rivieren bij wet vastgelegd. De afvoerverdeling van dit splitsingspunt is vastgesteld op ongeveer 2/3 deel van de afvoer richting Waal en 1/3 deel van de afvoer naar het Pannerdensch Kanaal.
Bodemdaling en vergetatie
Na afronding van alle projecten van Ruimte voor de Rivier (streven is 2015) kunnen de rivieren een waterafvoer aan van 16.000 m3 per seconde bij Lobith. Het regelwerk wordt op deze afvoer ontworpen. Hoe het regelwerk precies zal worden ingesteld, hangt ook af van andere projecten in de uiterwaarden en van veranderingen in de rivieren zelf, zoals bodemdaling en de ontwikkeling van de vegetatie.
(WaterForum Online, 1 februari 2012)
|
