Versnippering hindert vernieuwing stedelijk waterbeheer
|
 |
De komende maanden is er veel aandacht voor vernieuwing van stedelijk waterbeheer. Er zijn symposia van het Koninklijk Waternetwerk (KWN) en ook tijdens de International Water Week staat het onderwerp stevig op de agenda. Aan bod komen onder meer de technische uitdagingen, het beperken van de (grond)-wateroverlast, het verbeteren van de (grond)-waterkwaliteit en duurzaamheid. Enkele sleutelwoorden komen telkens terug: samenwerken, ICT, integraal, klimaatbestendig en klimaatneutraal. Samenwerken is een hot item, maar er bestaat weinig consensus over de manier waarop. Versnippering hindert de vernieuwing van stedelijk waterbeheer.
Uitdagingen
Stedelijk (oppervlakte)-water is van belang voor de kwaliteit van de leef- en werkomgeving. Twee doelstellingen staan daarbij centraal: het bevorderen van de volksgezondheid en ecologie en het beperken van (grond)-wateroverlast. In de vorige eeuw werd de riolering gezien als een belangrijk hulpmiddel voor het realiseren van beide doelstellingen. Hierbij zijn op grond van eenvoudige, technische criteria miljarden geïnvesteerd. Uit recent onderzoek van NL Ingenieurs en uit actuele ervaringen blijkt dat het eindresultaat redelijk, maar niet echt optimaal is. Veel steden zijn niet klimaatbestendig en de waterkwaliteit is veelal matig. Alle deskundigen zijn het erover eens dat een vernieuwde, integrale aanpak nodig is en dat ICT daarbij een belangrijke rol zal moeten spelen. ´Samen werken aan doelmatigheid´ is dan ook het devies van het recente Bestuursakkoord Water.
(Foto: Wikimedia)
Versnippering
Het belangrijkste probleem dat moet worden aangepakt, is de versnippering. Een goed voorbeeld van deze versnippering is de problematiek rondom paalrot als gevolg van te lage grondwaterstanden. Het is niet duidelijk of de lage grondwaterstanden het gevolg zijn van lekke rioolbuizen (taak gemeente) of van verkeerd peilbeheer (taak waterschap). Het ministerie van Infrastructuur en Milieu neemt nu op aandringen van de Tweede Kamer, het initiatief om de problematiek aan te pakken. In de nieuwe Waterwet zijn ook principeafspraken gemaakt om dit soort problemen te voorkomen maar de praktische uitwerking blijft lastig binnen de bestaande structuren.
De versnippering geldt zowel voor de bestuurlijke, beleidsmatige en organisatorische aspecten van het stedelijk waterbeheer als voor de structuur van kennisinstellingen en opleidingsinstituten. In de analyses van het Topteam Water komt dat ook naar voren. Een relatief nieuw fenomeen is de aandacht voor het opwekken van schone energie binnen het stedelijk waterbeheer. Op zich een nobel streven, maar hierbij bestaat het risico dat de aandacht voor de twee primaire doelstellingen verzwakt en dat daardoor de versnippering nog verder toeneemt. Stedelijk waterbeheer is complex en vraagt om een flexibele, effectieve en innovatieve aanpak.
Netwerkstructuur
De bestaande organisatiestructuren stammen uit de 20e eeuw, waarin het verzuilde, sectorale denken centraal stond, zoals bij de opsplitsing in de (afval)waterketen en het watersysteem. De 21e eeuw kenmerkt zich door netwerkstructuren. Deze trend is nog niet doorgedrongen binnen het stedelijk waterbeheer. Recent onderzoek (artikel Waterforum 24 juni 2011) heeft aangetoond dat netwerksturing goede mogelijkheden biedt voor het verbeteren van de doelmatigheid in de afvalwaterketen. Dit concept zou breder toegepast kunnen worden voor het totale stedelijke waterbeheer. Gemeenten en waterschappen zullen bij lokaal maatwerk het initiatief moeten nemen.
Samenvoeging ministeries
Positief voor de noodzakelijke vernieuwing is de samenvoeging van de twee oude ministeries (VROM en Verkeer en Waterstaat) tot het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Dankzij die samenvoeging is de beleidsmatige verkokering die in het verleden tussen beide ministeries bestond automatisch verdwenen. In combinatie met de nieuwe Waterwet krijgt de vernieuwing van het stedelijk waterbeheer een belangrijke impuls. Nu zijn de gemeenten en Waterschappen aan zet.
Dick Vat
Redactie WaterForum
Wilt u reageren op dit artikel?
Mails zijn van harte welkom welkom op
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
(WaterForum Online, 3 oktober 2011)
|
