Rapport PBL: "Deltadijken zijn veel veiliger"
|
 |
Doorbraakvrije dijken of deltadijken kunnen de kans van overstromingen en de gevolgen daarvan zo klein mogelijk maken, vooral op plaatsen met hoge concentraties van bevolking en geïnvesteerd vermogen. Die conclusie trekt het Planbureau voor de Leefomgeving in het rapport 'Een delta in beweging Bouwstenen voor een klimaatbestendige ontwikkeling van Nederland', dat dinsdag gelijktijdig verscheen met de afrondende rapportages over een landelijke en regionale knelpuntenanalyse. "Een baanbrekend rapport", zo reageert klimaathoogleraar Pier Vellinga, verbonden aan Wageningen universiteit en aan het programma 'Kennis voor klimaat'.
Vervolg op studie 2009
Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is in 2008 door het toenmalige ministerie van VROM verzocht om een onderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden voor een klimaatbestendige ruimtelijke ontwikkeling van Nederland. In 2009 heeft het PBL een eerste rapportage opgesteld, 'Wegen naar een klimaatbestendig Nederland'. Hierin zijn de belangrijkste klimaatadaptatieopgaven benoemd en is aangegeven hoe deze opgaven beleidsmatig kunnen worden aangepakt.
Input onderzoeksprogramma's
De nieuwe PBL-studie is een uitwerking van de eerste rapportage en presenteert mogelijke oplossingsrichtingen om Nederland klimaatbestendig te maken. Aan het onderliggende onderzoek zijn belangrijke bijdrages geleverd vanuit de onderzoeksprogramma's Klimaat voor Ruimte en Kennis voor Klimaat. Ook Deltares heeft voor input gezorgd.
De Nieuwe Waterweg kan een grotere rol krijgen in het tegengaan van verzilting - foto Wikimedia Commons
Beperktere gevolgen overstroming
Bij toepassing van doorbraakvrije dijken nemen de omvang en het gevaar van overstromingen zodanig af, dat bij de ruimtelijke inrichting van het achterliggende gebied minder rekening hoeft te worden gehouden met de eventuele gevolgen van een overstroming. Omdat de gevolgen van een overstroming bij doorbraakvrije dijken structureel kleiner zijn, wordt Nederland volgens het PBL ook minder gevoelig voor klimaatveranderingen en onverwacht extremere omstandigheden. Daarnaast moet in het rivierengebied ruimte open blijven voor de beheersing van mogelijk omvangrijkere rivierafvoeren in de toekomst, in combinatie met een verder gestegen zeespiegel. Dit vraagt om sturing van de ruimtelijke inrichting in deze gebieden.
Nog niet overtuigd
Het rapport van het PBL volgt direct op het rapport van de Raden voor de leefomgeving en infrastructuur dat vorige week verscheen en waarin eveneens werd gefocust op het beperken van schade van een eventuele overstroming. Daarin werd veel minder nadruk op deltadijken gelegd. Vellinga: "Wellicht is men nog niet zo overtuigd en ook technisch niet goed op de hoogte van de PBL-insteek, die mede gebaseerd is op het onderliggende rapport van Deltares. (Rapport 'Deltadijken: ruimtelijke implicaties. Effecten en kansen van het doorbraakvrij maken van primaire waterkeringen' - red.) Maar het zal toch en-en zijn, want voordat de deltadijken er liggen zijn we toch al zo'n 20 tot 30 jaar verder."
Minder schade, meer veiligheid
Vellinga noemt de PBL publicatie een sterk baanbrekend rapport, waarmee wordt aangetoond dat met zo'n 200 km aan doorbraakvrije dijken Nederland een factor 10 veiliger kan worden. Vellinga: "Die dijken zouden juist moeten komen op plaatsen waar het water gemakkelijk naar binnenstroomt moeten. Dat geldt vooral voor het benedenrivierengebied waar zich langs de rivieren vaak meters diepe polders bevinden en de bevolkingsconcentraties en geïnvesteerd vermogen groot zijn." Hij tekent daarbij aan dat het water lang niet overal een bedreiging vormt omdat spoordijken, dijkjes en 'slaperdijken' een barrière vormen. "Er is vaak gedacht dat Nederland een soepbord is, maar met veel gedetailleerd onderzoek is vastgesteld dat dat helemaal niet zo is. Er zijn maar enkele plaatsen waar het water massaal naar binnen wil bij storm of hoogwater. Als de dijken daar verzwaard zouden worden en doorbraakvrij, is het totale innundatiegebied ontzettend veel kleiner en is dus meer veiligheid te bereiken en minder economische schade dan met het generieke beleid dat we nu hebben. Met het eerste Deltaplan hebben we alles over één kam geschoren."
Kritische plekken
Er moet dus veel gedifferentieerder naar dijken gekeken worden, in relatie tot het achterland en de gevolgen van een eventuele overstroming. Vellinga noemt situaties langs de Lek en bijvoorbeeld de situatie bij de Grebbedijk en bij Amerongen. "Dit zijn heel kritische plekken want bij een doorbraak kan het water onbelemmerd tot aan Schiphol doorstromen. En juist nu we innundatiemodellen hebben, kunnen we veel beter bepalen hoe het water naar binnen stroomt."
Aandacht voor rivieren
Misschien dat ook op sommige plaatsen in de zeeweringen aan Deltadijken gedacht kan worden, maar Vellinga verwacht met het gereedkomen van de versterking van de zwakke schakels, de aandacht het sterkst op de rivieren wordt gericht. Omdat deze zeker voor de Randstad een veel grotere bedreiging vormen. Vellinga: "Het PBL-rapport is wetenschappelijk gezien baanbrekend. Technisch gezien zijn er geen barrières en we kunnen relatief goedkoper uitzijn dan met de oorspronkelijke aanpak."
(WaterForum Online, 28 september 2011)
|
