Winning van energie en grondstoffen uit afvalwater wordt standaard
|
 |
Het aantal initiatieven om grondstoffen en energie uit afvalwater te winnen, neemt hand over hand toe. Veel waterschappen willen van hun rwzi's energiefabrieken maken en ook fosfaatwinning uit afvalwater of zuiveringsslib is populair. Het gaat niet alleen meer om experimenten, maar om activiteiten die perspectief bieden. Hoe deze trend zich verder zal ontwikkelen en of er geld mee kan worden verdiend is nog niet duidelijk. Wel is duidelijk dat de winning van energie en grondstoffen uit afvalwater in de toekomst tot de standaard gaat horen.
Waterschap Hunze en Aa's start dit najaar een pilot in Veendam om fosfaat voor kunstmest uit afvalwater te halen. Ook levert deze pilot ammoniakgas dat brandstofcel voedt die elektriciteit opwekt en warmte levert voor de installaties op de rwzi. Het Waterschapsbedrijf Limburg gaat een duurzame slibvergistingsinstallatie met thermische voorbehandeling bouwen op de rwzi in Venlo. De installatie, uniek qua schaalgrootte, gaat energie terugwinnen uit slib en halveert de hoeveelheid af te voeren zuiveringsslib. In de nieuwbouwwijk Noorderhoek in Sneek zijn woningen opgeleverd, waarvan het afvalwater naar een vergister wordt afgevoerd. Het organische materiaal wordt omgezet in biogas en de warmte van het grijswater wordt gebruikt door een centrale voorziening die verwarmingswater aan de woningen levert. Zo maar drie voorbeelden die illustreren dat afvalwater hot is.
Duurzaamheid is de motor
Volgens Cora Uijterlinde, onderzoekscoördinator Afvalwater en Zuiveringssystemen bij STOWA, is het streven naar duurzaamheid op dit moment de belangrijkste drijfveer achter de huidige trend. Want een trend mag je het zeker noemen. "Het concept van De Energiefabriek was voor de waterschappen een krachtige impuls voor innovatie en energie-efficiency in de rwzi's". Met de Energiefabriek, een initiatief van 13 waterschappen, wilden de waterschappen de zuiveringsinstallaties energieneutraal of zelfs energieproducerend maken. Ook andere waterschappen zijn druk bezig met afvalwater en energie. De MeerJarenAfspraak (MJA) energie-efficiency, het tussen overheid en waterschappen afgesloten klimaatakkoord en het Green Deal-initiatief van de overheid zijn volgens Uijterlinde belangrijke stimulansen voor de waterschappen om dit onderwerp serieus aan te pakken. Dan gaat het niet alleen om groene energie uit afvalwater, maar ook om het terugwinnen van nutriënten. In sommige gevallen lijkt het mogelijk om van de proefprojecten een businesscase te maken met terugverdientijden van enkele jaren. Het leidt tot innovaties in en optimalisatie van de zuiveringsinstallaties en dat levert weer veel energiebesparing en CO2-reductie op. De verwachting is dat alle vernieuwingen rond energie-efficiency tot de standaardbedrijfsvoering gaan horen.
Terugwinning van fosfaat: is het te vermarkten?
Naast energiewinning uit afvalwater richten veel pilots zich op het terugwinnen van fosfaten. Op de lange termijn kan mogelijk wel 80 % van alle fosfaat uit rioolwater worden gehaald. Voor fosfaatgebruik uit as kan het uiteindelijk om 100 % gaan. Dat lijkt een mooi perspectief voor een schaarse grondstof die in hoofdzaak op twee plekken op de wereld wordt gewonnen (Marokko en China) en die op termijn uitgeput raakt. Toch is het op dit moment nog niet zo eenvoudig om een afzetmarkt te vinden, in ieder geval in Nederland niet. De kunstmestindustrie heeft wel belangstelling en vanuit de pilots zijn er ook contacten met de industrie. In hoeverre afzet op de markt mogelijk is, hangt echter sterk af van wat de prijs op de wereldmarkt doet. Ook vormt wet- en regelgeving soms een obstakel : een product dat gekwalificeerd is als afval kan niet zomaar als grondstof worden aangeboden.
Veel initiatieven, nog weinig stroomlijning
Afvalwater bevat nog veel meer herbruikbare stoffen, zoals stikstof en kalium. Voorlopig lijken de mogelijkheden onuitputtelijk. Algehele coördinatie is er tot nu toe niet. Elk waterschap gaat zelf op zoek naar afzetmogelijkheden en legt zelf contacten over de afzet van struviet. Uijterlinde: "Er zijn nog geen plannen voor een organisatie die de afzet van bijvoorbeeld struviet gaat coördineren. Wel vormt het begin 2011 opgerichte Nutriëntenplatform een belangrijk, coördinerend netwerk voor vele partijen die met grondstoffen uit afvalwater bezig zijn. Vooral voor het bespreekbaar maken van problemen in 'Den Haag'."
(WaterForum Online, 30 augustus 2011)
|
