Elke zomer worden de vermaledijde blauwalgen in vijvers en zwemplassen aangetroffen, maar deze blijken veelal nog niet effectief te bestrijden. De Brabantse waterschappen Aa en Maas, Brabantse Delta en De Dommel willen de blauwalg definitief indammen. Eind 2011 ronden ze in samenwerking met de WUR en STOWA een onderzoek af waarin een aantal kansrijke, innovatieve maatregelen voor verbetering van oppervlaktewaterkwaliteit in (zwem)plassen en stedelijk water op praktijkschaal zijn getest. Uit de eerste resultaten blijkt baggeren, waarmee voedingsstoffen in de waterbodem worden weggenomen, goede resultaten op te leveren. Maar ook stoppen met het voeren van eendjes scheelt een stuk.
(Testvakken in woonwijk)
Onderzoek in testvakken
In 2009 is in Brabant een onderzoek gestart naar maatregelen tegen blauwalg in zwemplassen en vijvers in Prinsenbeek, Dongen, Heesch en Eindhoven. Op twee locaties in Dongen en Eindhoven zijn testvakken gemaakt in het water, waarin vier preventieve maatregelen worden onderzocht, gericht op het wegnemen of vastleggen van voedingsstoffen voor de algen. Naast een referentievak is er een vak waarin wordt gebaggerd. In ander worden fosfaatbindende kleikorrels toegepast, Phoslock genaamd. In een vierde vak vindt actief biologisch beheer plaats en in het vijfde compartiment wordt een vlokmiddel, aluminiumchloride, toegevoegd. De Wageningen Universiteit draagt zorg voor de monitoring van de waterkwaliteit in de diverse compartimenten.
Wegnemen voedingsstoffen
Door het baggeren van waterbodems worden de aanwezige voedingstoffen verwijderd en zijn niet meer beschikbaar voor de algengroei. De vijvers worden dieper en daarmee ook koeler. Bij dosering van aluminiumchloride en Phoslock wordt fosfaat (chemisch) gebonden door aluminium of lanthaan. Actief biologisch beheer bestaat uit het beheersen van de visstand, het uitzetten van waterplanten en aanleg van natuurvriendelijke oevers, zodat fosfaat wordt vastgelegd. "De geteste methoden zijn alle brongerichte maatregelen. Dit is een bewuste keuze", aldus Bart Engels, onderzoeksmedewerker watersystemen van waterschap Aa en Maas.
Preventieve maatregelen
Veel toegepaste technieken richten zich op het bestrijden van de blauwalgen zodra deze zich voordoen", zegt Engels. "Wij willen de blauwalg echter voor zijn door de voedingsbodem voor blauwalgen weg te halen." In een vijver in Heesch is een kleine proef met in de vijver opgestelde plastic cilinders, waarin de bestrijdingstechnieken worden getest. "Bij die test bleek baggeren effectiever dan Phoslock. Mede op basis van deze resultaten is de vijver vervolgens aangepakt. Naast baggeren is de visstand geoptimaliseerd, zijn natuurvriendelijke oevers aangebracht met oeverplanten, zijn bomen gesnoeid en een overstort afgedicht en is vooral ook ingezet op educatie en communicatie met omwonenden en gebruikers van de vijver." Na afloop van het experiment in Heesch is in Eindhoven ook een experiment met cilinders uitgevoerd om behalve de effectiviteit van baggeren en Phoslock ook de invloed van vissen in een vijver goed te kunnen onderzoeken.
(Cilinderproef in De Ploeg)
Inzet omwonenden
"Daarnaast besteden we ook volop aandacht aan het voorkomen dat er voedingstoffen in het water komen. Naast het saneren van overstorten uit het riool is communicatie en educatie een belangrijk aandachtspunt." Een voorbeeld daarvan is het plaatsen van informatieborden bij vijvers die aangeven hoe ook de omwonenden en passanten kunnen meewerken aan het voorkomen van blauwalg door het minder voeren van vogels en vissen en honden niet uit te laten bij de vijver. De waterschappen hebben ook gastlessen verzorgd op omliggende basisscholen om ook kinderen voor te lichten over de risico's van blauwalg en de bestrijding ervan.
Omstandigheden
Het onderzoek loopt nog, maar nu al is duidelijk dat het uiteindelijke pakket aan maatregelen voor een vijver of plas sterk afhankelijk is van locatiespecifieke omstandigheden. Bijvoorbeeld vijvers die als bergbezinkbassins fungeren voor regenwater uit een woonwijk blijken een rijke voedingsbron voor algen, in tegenstelling tot de voedingsarmere zandafgegraven plassen.
Uitvoering maatregelen gestart
De waterschappen zijn nu al gestart met het uitvoeren van acties. Waterschap De Dommel gaat de komende twee jaar twintig waterlocaties waar blauwalg voorkomt, samen met gemeenten baggeren. In combinatie met de aanleg van natuurvriendelijke oevers moet dit de blauwalg effectief tegengaan. Ook waterschap Brabantse Delta gaat de komende jaren diverse stadsvijvers baggeren, natuurvriendelijke oevers aanleggen, waterplanten uitzetten, circulatiepompen plaatsen of vijvers doorspoelen. Naast het uitvoeren van vergelijkbare heeft waterschap Aa en Maas een project "Waterkwaliteit en beleving in bebouwd gebied" opgezet. Het doel van het project is om in goede samenwerking met gemeenten en de omgeving locaties vast te stellen waar maatregelen tegen blauwalgen worden uitgevoerd. Het uiteindelijke doel van de Brabantse waterschappen is de kwaliteit van stadswateren te verbeteren, zodat mens en dier geen risico lopen.
(WaterForum Online, 16 augustus 2011) |
