Een wettelijke regelgeving om in Nederland tot waterketenbedrijven te komen, zal niet zo lang meer op zich laten wachten. Dat is de stellige overtuiging van Roelof Kruize, directeur van het Amsterdamse Waternet, het eerste watercyclusbedrijf in Nederland. "De geschiedenis van de afgelopen tien jaar toont aan dat er weliswaar samenwerkingsprojecten ‘bottom up' zijn opgezet, maar het blijft heel lastig blijft om echt grote stappen te zetten. De maatschappelijke druk neemt toe, want er zijn honderden miljoenen te besparen in de waterketen." Kruize denkt dat er uiteindelijk circa vijf watercyclusbedrijven komen voor heel Nederland.
Watercyclusbedrijven
Waternet bestaat inmiddels vijf jaar en heeft in die tijd met de constructie van een watercyclusbedrijf jaarlijks 16 miljoen euro bespaard. "Aantoonbaar bespaard", benadrukt Kruize, en het einde is wat dat betreft nog niet in zicht." Hoewel hij als fervent pleitbezorger van watercyclusbedrijven in Nederland door andere partijen nog wel eens wordt bekritiseerd, ziet Kruize in de toekomst toch zo'n vijf watercyslusbedrijven ontstaan waarmee heel Nederland zal worden bediend. Hij denkt dan aan watercyclusbedrijven, die drinkwater, afvalwater en oppervlaktewater integreren, met per bedrijf zo'n 3000 tot 4000 medewerkers en een jaaromzet van 1 miljard euro. Kruize: "Naast de honderden miljoenen bezuinigingen die dat oplevert, ontstaat veel meer ‘body' om innovatieve projecten op te zetten."
Overtuiging noodzaak afwezig
De Waternet-directeur meent dat nog te veel partijen niet van de noodzaak overtuigd zijn dat dit moet gebeuren. "Er wordt steeds gezegd dat zoiets alleen in Amsterdam kan, omdat hier sprake is van één grote gemeente en één waterschap. Maar dat is niet waar. Een paar jaar geleden was er ook bijna een in Limburg tot stand gekomen tussen twee waterschappen, een drinkwaterbedrijf en een paar gemeenten. Ook daar bleek minstens 10% bezuinigd te kunnen worden met die constructie, maar het ketste op het laatste moment af om verschillende redenen. Het verbaast mij nog steeds dat organisaties als de Kamer van Koophandel en Eigen Huis daar niet wat forser tegen ageerden, hoewel ik nu constateer dat ze zich steeds meer in de discussie gaan roeren en ik denk dat dat goed is."
Nog 10 jaar
Kruize verwacht dat het nog wel tien jaar zal duren voordat die watercyclusbedrijven er zijn. "Maar met de vorming van echte waterketenbedrijven, waarbij drink- en afvalwater samengaan, is de grootste stap al te maken. En met een stap verder, een watercyclusbedrijf, zijn daar nog heel wat procenten besparing aan toe te voegen."
Voorbereidende wetgeving
Hoewel nog niet zolang geleden richting Waternet werd gekeken als ‘leuke hobby hebben ze daar in Amsterdam', neemt Kruize nu waar dat de ‘sense of urgency' bij verschillende partijen toeneemt en Waternet ook steeds serieuzer wordt genomen. Kruize:"Dat komt vooral ook door de uitkomst van de Feitencommissie vorig jaar waar de koepels op papier konden vaststellen dat met waterketenbedrijven over een periode van 10 jaar 550 miljoen te besparen is. Dat bedrag is ook bekend bij staatssecretaris Atsma en DG Water Annemiek Nijhof. Ik denk dan ook dat als de onderlinge geschillen tussen de partijen niet snel afnemen, de aangekondigde voorbereidende wetgeving snel zal worden doorgevoerd."
Gemeenten koudwatervrees
Kruize merkt overigens op dat de waterleidingbedrijven en de waterschappen steeds meer neigen om grote stappen te maken, maar dat vooral de gemeenten de grootste bezwaren hebben. Hij houdt het op ‘koudwatervrees'. "Ik begrijp best dat zij grip op de inrichting van de openbare ruimte willen houden en ook de rioolheffing graag behouden. In dat gevalis ook een waterketenbedrijf op te zetten, waarbij gemeenten moeten betalen voor lozing van regenwater in het riool, een goede stimulans om regenwater steeds meer van het riool af te koppelen. Desondanks merk ik dat gemeenten precies dezelfde stellingen betrekken als in de tijd toen de waterleidingbedrijven verzelfstandigd werden."
Waternet doet het rioleringsbeheer inmiddels al voor de gemeente Muiden en deze gemeente heeft inmiddels verzocht daar nog meer taken te verzorgen. Daarnaast verwacht Kruize dat op korte termijn daar ook de nieuwe aanstaande fusiegemeenten onder Amsterdam zich bij zullen voegen, zeker als de druk vanuit het Rijk met wetgeving zal worden opgevoerd.
Publieke handen
Maar uiteindelijk ziet Kruize ‘zijn' watercyclusbedrijven in Nederland er toch komen, ook vanwege het Bestuursakkoord Water dat binnenkort moet worden ondertekend. "Zulke watercyclusbedrijven moeten in publieke handen zijn. Gemeenten en provincies, en misschien ook het Rijk, kunnen de bestuurders zijn van die watercyclusbedrijven." Probleem is alleen nog dat de drinkwaterbedrijven meer voor ‘bestuur op afstand' kiezen, terwijl waterschappen een gekozen bestuur hebben dat er veel dichter op zit. "Bedrijfsmatig aansturen en democratische borging, daar moet toch een modus voor te vinden zijn?", stelt Kruize retorisch.
Waternet niet goedkoopst
Ondanks de besparingen die Waternet heeft gerealiseerd komt Waternet bijvoorbeeld in de benchmark drinkwater toch niet als goedkoopste naar voren. Roelof Kruize: "Dat heeft er ondermeer mee te maken dat wij in het westen van het land, waar het grondwater brak is, zijn aangewezen op het duurdere bereiden van drinkwater uit oppervlaktewater. Maar als je naar de totale watercyclus (drinkwater, riolering, zuiveringsheffing en watersysteemheffing) kijkt van de 4 grote steden Amsterdam, Utrecht, Den Haag en Rotterdam zijn wij wel de goedkoopste. Daarnaast is het ook wat moeilijk uit te leggen en te vergelijken, omdat wij altijd al een integratie van riolering en afvalwaterzuivering in Amsterdam hadden voor wij aan Waternet begonnen. En als wij niet zoveel gescheiden stelsels gehandhaafd zouden hebben, zouden we een stuk duurder zijn uitgeweest."
(Waterforum Online, 30 maart 2011) |
