Interview met Pavel Kabat, nieuwe directeur van onderzoeksinstituut IIASA
|
 |
"Ik heb de topwetenschappers in water dicht om me heen"
Van Wageningen en de Wadden naar Wenen, naar het International Institute for Applied Systems Analysis (IIASA). Bij dit vermaarde, maar in de waterwereld minder bekende onderzoeksinstituut is professor Pavel Kabat sinds 1 februari jl. directeur. Kabat was in Nederland onder meer lid van de Deltacommissie en geniet een reputatie als internationaal water- en klimaatexpert. IIASA is voor hem dé plek om hier een passend vervolg aan te geven. Comfortabel voor de wetenschapper is dat het IIASA over voldoende onderzoeksgeld beschikt, waardoor hij “echt iets voor de wereld kan betekenen”. Het IIASA gaat zich de komende jaren nadrukkelijk toeleggen op het thema water en voedsel. Op het aankomende Wereld Water Forum in Marseille wordt het nieuwe wateronderzoeksprogramma gepresenteerd.
Door: Gerard Haverkamp
Kabat, geboren in Praag, 1958, was in Nederland onder meer lid van de Deltacommissie en wetenschappelijk directeur van het nationale onderzoeksprogramma Klimaat voor Ruimte. Bij Wageningen UR gaf hij tot voor kort leiding aan de Earth System Science and Climate Change Group en aan Wageningen Climate Centre.
Over geld geen discussie
In zijn nieuwe functie blijft Kabat hoogleraar aan de Wageningse universiteit. Ook blijft hij tot deze zomer directeur en bestuursvoorzitter van de Waddenacademie (onderdeel van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen), en daarna ‘gewoon’ lid van het bestuur. Hij laat zijn verleden dus niet zo maar achter zich. Pavel Kabat: “Nee. Niet voor niets moest ik bijna een jaar nadenken over de vraag of ik IIASA-directeur wilde worden. In Wageningen zit een mooie onderzoeksgroep waaraan ik verbonden wil blijven. Ook daarnaast had en houd ik interessante en veel te leuke dingen te doen in Nederland. Aan de andere kant: ik voelde me wel bijna aan mijn vak verplicht om naar IIASA te gaan. Het is een topwetenschappelijke baan met de toppolitiek dicht om je heen. Bij IIASA zijn de beste wetenschappers ter wereld op afroep beschikbaar en is geld eigenlijk geen discussie. Dat maakt dat je echt iets voor de wereld kunt betekenen.”
Professor Pavel Kabat
Statig slot
IIASA is een internationaal onderzoeksinstituut, dat in 1972 op het hoogtepunt van de Koude Oorlog werd gesticht door regeringsleiders en wetenschappers uit tien westerse- en Oostbloklanden. Onder aanvoering van de presidenten van de Verenigde Staten (Nixon) en de toenmalige USSR (Breznev) en hun ministers van buitenlandse zaken. Nederland trad enkele jaren later tot IIASA toe. Ook landen als Brazilië en China sloten zich rond de eeuwwisseling aan. Op dit moment zitten er negentien landen in de council. Het instituut is gevestigd in het statige slot Laxenburg nabij Wenen, waar veel meer hoogwaardige onderzoeksinstituten en internationale organisaties domicilie houden.
Complexe, wereldwijde vraagstukken
IIASA koppelt wetenschap aan vraagstukken als klimaatverandering, de wereldwijde beschikbaarheid van energie en duurzame ontwikkeling. De drie onderzoeksthema’s van IIASA zijn energie en klimaatverandering, voedsel en water, en armoede en gelijkwaardigheid. Het gaat om beleidsgericht onderzoek naar vragen die te complex of grootschalig zijn om door één of slechts enkele landen te worden opgelost.
Nieuw wateronderzoeksprogramma
Op het terrein van water zal IIASA zich komende jaren nadrukkelijk manifesteren. “Op de openingsdag van het zesde Wereld Water Forum (Marseille, 12 tot 17 maart a.s.) lanceren wij samen met de Verenigde Naties een nieuw mondiaal wateronderzoeksprogramma”, vertelt Kabat. Het is een programma in het kader van het World Water Assessment van de VN en gaat over de onzekerheden en risico’s in de toekomstige watervoorziening en waterbeheer. “Ondanks alle internationale onderzoeksinspanningen uit de afgelopen jaren bestaat daarover nog steeds geen eenduidig beeld, omdat de benadering vaak nogal sectoraal en regionaal is. IIASA staat voor Global Change onderzoek.”
Beschikbaarheid van water
Een voorbeeld van dit type onderzoek is het Global Energy Assessment dat in juni van start gaat en door IIASA is geïnitieerd. Het betreft volgens Kabat de grootste en meest geïntegreerde beoordeling van het wereldwijde energiesysteem. Kabat: “Hetzelfde gaan we doen met het mondiale watersysteem. We leggen minstens tien modellen naast elkaar over de ontwikkeling van het watersysteem wereldwijd en de toekomstige beschikbaarheid van water. Loopt dat een keer vast? Wanneer en waar, dan? Wat kunnen we daartegen doen? Daar gaan we vanuit alle sectoren en disciplines, met waterexperts, technologen van grote bedrijven, publieke en private partijen naar kijken. Ook de competitie tussen sectoren en watergebruikers komt aan bod. Dat is nog nooit eerder op zo’n grote schaal onderzocht en vastgesteld. Wij verwachten dat nationale overheden en internationale organisaties hun toekomstige beleid en investeringen hierop gaan baseren”, aldus Kabat.
IIASA niet onbekend in Nederland
Van 2002 tot 2008 was er al een Nederlander, Leen Hordijk, directeur van IIASA. Ook Hordijk is een ‘oud-Wageninger’ en nu voor de Europese Unie werkzaam in Brussel. Maar buiten de kringen van Wageningen UR en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) doet het IIASA nog niet bij veel waterprofessionals direct een belletje rinkelen. “Dat komt misschien omdat het meeste onderzoek tot nu toe over andere thema’s dan water ging. Maar het IIASA is niet onbekend in Nederland. Meer dan vierhonderd wetenschappers uit Nederland hebben IIASA afgelopen jaren bezocht en ermee samengewerkt. En ook bij het Milieu- en Natuurplanbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving zijn veel stafleden en onderzoekers opgegroeid met IIASA”, aldus Kabat, nu de tiende directeur in het bestaan van het IIASA.
(WaterForum Online, 20 februari 2012)
|
