Hoe meet je de waarde van veranderingen in natuur en water?
|
 |
FORUM
Op 2 februari reageerde Elisabeth Ruijgrok op het onderzoek waarop ik onlangs ben gepromoveerd aan de VU. Zij betoogde dat de 'Contingent Valuation'-methode niet tot betrouwbare resultaten zou leiden en mijn onderzoeksuitkomsten dan ook niet geloofwaardig zouden zijn. Hierbij geef ik kort aan waarom haar reactie niet terzake is.
door Marije Schaafsma (8 februari 2011)
Ruijgrok's argument is dat er in de Contingent Valuation (CV) methode bij de bepaling van de betalingsbereidheid voor uitbreiding van natuur geen rekening wordt gehouden met reeds bestaande natuur en daarom tot te hoge batenschattingen zou leiden. Allereerst vraag ik mij af of Ruijgrok mijn onderzoek wel heeft gelezen. Ik heb helemaal geen gebruik gemaakt van de CV methode. Bij de CV methode wordt respondenten gevraagd hoeveel zij bereid zijn te betalen voor een verandering in de hoeveelheid of kwaliteit van de natuur. In een goede studie wordt daarbij duidelijk omschreven en afgebakend hoe groot die verandering is en op welke manier die zal worden gerealiseerd. Hierbij werd in vroegere studies weinig aandacht gegeven aan hoeveel alternatieven (in economische termen 'substituten' genoemd) men reeds ter beschikking heeft. Dit is inderdaad een grote beperking van CV studies en kan leiden tot te hoge batenschattingen, hetgeen ik ook in mijn proefschrift duidelijk vermeld. Overigens schieten ook bestaande recreatiestudies en het tekortenmodel hierin vaak tekort. Juist daarom heb ik een andere methode toegepast, namelijk keuze-experimenten.
Daarmee kom ik bij mijn tweede punt. Een van de grootste voordelen van keuze-experimenten is dat er beter rekening kan worden gehouden met de keuzes die mensen maken tussen beschikbare alternatieven, en dat substitutie-gedrag daarmee beter kan worden geanalyseerd. In een keuze-experiment wordt respondenten gevraagd hun voorkeurs-alternatief te kiezen uit verschillende toekomstscenarios, en waarvoor zij bereid zijn een bepaald bedrag te betalen. Zo'n scenario bestaat uit verschillende aspecten, bijvoorbeeld hoe er op een locatie een verandering in natuurwaarden en een verandering in recreatiemogelijkheden tot stand komen. Zo kan er binnen één enquête naar de betalingsbereidheid voor verschillende aspecten van natuurveranderingen worden gevraagd, in tegenstelling tot de CV-methode en Ruijgroks kritiek.
In de enquête die ik heb gehouden in Zeeland, werd aan respondenten, voordat zij aan het keuze-experiment begonnen, gevraagd welke natuur- en recreatiegebieden zij bezochten in Zeeland en omstreken. Ook werd een kaart getoond met alle beschikbare recreatiegebieden in het studiegebied. In het keuze-experiment kozen respondenten uit drie verschillende bestaande locaties, waaronder Saeftinghe, die allemaal op een bepaalde manier veranderden, soms in betere kwaliteit voor natuur of water, soms in omvang. De betalingsbereidheid voor extra natuurgebied door ontpoldering was dus expliciet gebaseerd op een uitbreiding van de reeds bestaande locatie Saeftinghe. Door de enquête op deze manier op te zetten, hielden respondenten wel degelijk rekening met beschikbare alternatieven, en hun betalingsbereidheid was gebaseerd op de verandering in het aanbod. Ook bleek uit de analyse dat mensen die dichtbij stranden woonden, minder waarde hechtten aan de verbetering van de stranden die als alternatief in het keuze-experiment waren opgenomen, dan mensen die verder weg van stranden wonen.
Tot slot, veel mensen willen dat natuur blijft bestaan, omdat het van belang is voor ons welzijn en dat van toekomstige generaties. Om dat belang in geld te kunnen uitdrukken heb je stated preference methodes, zoals CV of beter keuze-experimenten, nodig, vooral in studies waarin nog niet geïmplementeerd beleid wordt onderzocht. Indien het doel is ex post bestaand beleid te onderzoeken kan men volstaan met zogenaamde revealed preference (getoonde preferentie) technieken. Hoe dan ook, niet waarderen betekent willekeur en ontkennen van impliciete waarden die verstopt zitten in keuzes van consumenten en beleidsmakers. Voor een goede ondersteuning van rationeel beleid is het zinvol om dergelijk waardes zoveel mogelijk expliciet te maken.
Marije Schaafsma
----
Repliek Elisabeth Ruijgrok
(9 februari 2011)
Natuurlijk heeft mw. Schaafsma helemaal gelijk dat de door haar uitgevoerde enquête met heel veel zaken rekening houdt en ook goed is uitgevoerd. Ik vrees dan ook dat ik met mijn te snelle reactie de lezers op het verkeerde been heb gezet en de kwaliteit van haar werk onterecht tekort heb gedaan. Daarvoor mijn excuses. Het punt waar ik echter aandacht voor wilde en nog steeds wil vragen is de bepaling van de populatieomvang, want met de bepaling van betalingsbereidheid zit het wel goed in zo'n choice experiment en ook in andere vormen van CVM. Het is mij namelijk opgevallen dat telkens wanneer ik het resultaat van een enquête-onderzoek probeer te gebruiken in een kostenbatenafweging voor de besluitvorming, dat ik dat niet geaccepteerd krijg. Ook in Zeeland liet het onderzoeksresulaat van Schaafsma de gemoederen niet onberoerd. Ik vraag mij dan ook al jaren af wat hier aan te doen is, want de gehanteerde methodiek is in essentie correct.
Wat in ieder geval speelt is dat mensen enquêtes niet vertrouwen, zeker niet als de uitkomst hoog is. Maar waarom is de uitkomst hoog? Dat komt over het algemeen niet door een hoge betalingsbereidheid, maar vooral door het grote aantal huishoudens waarmee vermenigvuldigd wordt. Wanneer men dit aantal ruimtelijk probeert in te perken door bijvoorbeeld een afstandcirkel te hanteren, ontstaan er toch weer nieuwe problemen. Want vandaag vragen we mensen in een cirkel rond gebied A wat zij voor meer natuur over hebben, maar morgen doen we het zelfde in gebied B: dan zijn er toch huishoudens die in meerdere cirkels vallen en dus veel meer betalen dan zij eigenlijk willen. Bovendien: waar is de grens van de cirkel? Dooft de betalingsbereidheidsfunctie wel goed uit met de afstand? En wat te doen met de grootte van het te waarderen gebied? Als dat groter wordt, wordt de cirkel dan ook groter?
Wat ook speelt bij het wantrouwen jegens enquêteresultaten is dat mensen het niet altijd kunnen rijmen met wat er fysiek gebeurt. Afleiden wat huishoudens over hebben voor meer waterkwaliteit is niet hetzelfde als bijvoorbeeld checken of mensen meer gaan zwemmen en minder ziek worden als de waterkwaliteit verbetert. Op grond van aantal huishoudens maal betalingsbereidheid kom je dan tot een andere inschatting van de baten van waterkwaliteit dan op grond van het vermeden aantal zieke zwemmers maal hun medische kosten. Vandaar dat ik juist pleit voor het uit apart waarderen van de afzonderlijke baten (van zwemrecreatie, natuurbeleving, vererving biodiversiteit etc.) in plaats van een "all in one"-meting zoals dat met choice experimenten wordt gedaan. Een voordeel hiervan is dat je de populatieomvang, het aantal mensen dat baat heeft, beter kunt schatten.
Een en ander komt er dus op neer dat ik verwacht dat het beter inschatten van de populatie omvang (de Q) en het baat voor baat apart bepalen van de omvang de sleutel is tot meer acceptatie van de resultaten van CVM en aanverwante choice methoden (de P). Ten slotte zijn er reeds twee baten waarvoor het hanteren van enquêteprijskaartjes wel volledig geaccepteerd is: reistijdwinst met betalingsbereid per uur en recreatiebaten met betalingsbereidheid per bezoek. Opvallend aan deze twee baten is dat de hoeveelheid, het aantal bezoeken en het aantal uren, fysiek benaderd en gemodelleerd wordt. Kortom: het zit hier wel snor met de Q, en dan klaagt niemand over de P.
Elisabeth Ruijgrok
|
