Polderstroom in Flevoland
|
 |
Het thema energie is voor waterschappen erg belangrijk geworden. Afspraken met de overheid zoals de MeerJarenAfspraak energie-efficiency (MJA-3), het Klimaatakkoord en stijgende energieprijzen zijn hier de belangrijkste beweegredenen van. De waterschappen streven met de MJA-3 voor het Zuiveringsbeheer naar een energie-efficiencyverbetering van 30% per jaar. In april 2010 is door de Minister van VROM en de voorzitter van de Unie van Waterschappen, het klimaatakkoord ondertekend. Op het gebied van energie-efficiency vormt MJA een onderdeel van dit akkoord. De waterschappen willen onder andere in 2020 voor 40% zelf in hun energieverbruik voorzien. Dat kan onder andere door biogas uit slib, maar de waterschappen zullen zich ook verdiepen in andere vormen van hernieuwbare/duurzame energie, zoals naar wind- en zonne-energie en waterkracht.
Waterschap Zuiderzeeland verkent momenteel een aantal concepten om energiebesparing te realiseren, te weten waterkracht, energiefabriek en energiebesparing bij afvalwatertransport. In de eerste twee concepten ligt de nadruk niet op energiebesparen (efficiency), maar op energieproductie (verhogen van waarde en effectiviteit). De opwekking van groene energie is zowel een vooruitstrevende als autarkische methode om aan de doelstellingen vanuit de klimaatakkoord te voldoen. Het waterschap geeft deze projecten samen met Royal Haskoning vorm. Royal Haskoning waarborgt de aansluiting van de projecten met het MJA-3 programma, levert kennis over nieuwe technieken en geeft inzicht in de financiële en organisatorische haalbaarheid.
Waterkracht op inlaat Lemmer en Rutten
Het waterschap heeft in het najaar van 2010 een haalbaarheidsstudie uitgevoerd naar de toepassing van waterkracht op inlaat Lemmer en Rutten (afbeelding 1, foto inlaat).
De inlaat Lemmer en Rutten heeft als functie om een gedeelte van de Noordoostpolder in droge tijden van IJsselmeerwater te voorzien ten behoeve van de waterkwaliteit en de waterbehoefte vanuit de land- en tuinbouw. De capaciteit van de inlaat bedraagt om en nabij de 180.000 m³/d.
Het verval van de inlaat is aan de Lemmer zijde circa 2,5 meter en aan de Rutten zijde 3,2 meter. Uit de studie is gebleken dat deze situatie uitermate geschikt is om een waterkrachtcentrale (WKC) te realiseren. "Kleinschalige waterkracht is voor ons een innovatief en duurzaam concept dat kansen biedt voor de toekomst en past binnen de duurzaamheidsgedachte van het Waterschap", aldus Hans Kuipers beleidsadviseur van Waterschap Zuiderzeeland.
De WKC zal bestaan uit een vijzelsysteem dat het debiet en verval middels een generator omzet in elektriciteit. In afbeelding 2 is een 3D impressie gegeven van de WKC.
Energie uit waterkracht
De elektriciteit die hiermee gewonnen kan worden, zou geleverd kunnen worden aan het in de buurt gelegen poldergemaal Buma, te Lemmer. Gemaal Buma is één van de 7 grote poldergemalen van het Waterschap. Het gemaal kan maximaal 1.800 m3 per minuut verpompen. Hiertoe is het gemaal uitgerust met drie elektrisch aangedreven centrifugaal pompen. Door de koppeling met de WKC zal de energievraag van gemaal Buma aan het elektriciteitsnet verminderen. De energiebesparing bedraagt circa 67.000 kWh per jaar. In 30 jaar wordt hiermee in totaal 2.000 MWh geleverd. "Het waterschap emitteert hierdoor jaarlijks circa 930 ton CO2 minder", aldus Wouter van Betuw van Royal Haskoning.
De investeringen die hiertegenover staan zijn beperkt, omdat de locale inpassing van de installatie eenvoudig is. De economische terugverdientijd bedraagt circa 16 - 22 jaar bij een verkooptarief van respectievelijk 20 en 12 eurocent per kWh. In vergelijking tot andere vormen van duurzame energieopwekking is dit hoog. Zonnecellen bijvoorbeeld, kennen in Nederland een terugverdientijd van circa 35 - 40 jaar (bij een tarief van € 0,12 per kWh). De terugverdientijd valt ruim binnen de technische levensduur van de installatie, minimaal 30 jaar. Waterkracht lijkt op basis van deze studie dan ook haalbaar op de locatie van de waterinlaat Lemmer- Rutten. Tevens wil het waterschap bekijken of deze vorm van energieopwekking ook elders in de polder tot de mogelijkheden behoort.
Energiefabriek Almere
Naast toepassing van waterkracht wordt door het Waterschap ook gekeken naar de mogelijkheden voor verduurzaming van de afvalwaterzuiveringsinstallatie Almere (afbeelding 3, luchtfoto AWZI Almere). Deze AWZI zuivert het afvalwater van circa 300.000 inwoners (à 150 gr. TZV / dag). Vanwege de schaalgrootte en slibverwerking biedt deze zuivering perspectief om in de toekomst energie te gaan leveren.
Royal Haskoning ondersteunt het waterschap met de vraag of, en zo ja in welke mate, de afvalwaterzuivering van Almere energieneutraal of energieproducerend kan worden gemaakt. De eerste resultaten van het project geven aan dat een energieproductie op beperkte schaal mogelijk is. Het waterschap is voornemens om verdere invulling van de energiefabriek Almere in 2011 te bestuderen. Het project energiefabriek Almere geeft mede invulling aan het door het waterschap mede ondertekende MJA-3 convenant en het initiatief "de energiefabriek" waaraan het waterschap mede participeert.
Energiebesparing bij afvalwatertransport
Naast waterkracht en de energiefabriek richt het waterschap zich eveneens op energiebesparing bij afvalwatertransport. Rioolgemaal Stortemelk is hier een concreet voorbeeld van. Door het huidige functioneren van dit gemaal te optimaliseren, kan er veel energie worden bespaard. De wens van het waterschap is om in de toekomst 'real time' de staat van functioneren van de gemalen inzichtelijk te maken, waardoor energie-efficiency kan worden verbeterd.
Polderstroom
Met deze drie aansprekende projecten geeft het waterschap concrete invulling aan haar duurzaamheidsdoelstellingen. "Begin 2011 willen we kijken of er voldoende draagvlak is om de projecten verdere invulling te geven", aldus Hans Kuipers. Indien de concepten waterkracht en energiefabriek uiteindelijk zijn gerealiseerd, levert het Waterschap Zuiderzeeland: Polderstroom in Flevoland.
Meer weten over deze projecten? Neem contact op met:
Hans Kuipers -
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
Wouter van Betuw -
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
(WaterForum, 8 december 2010)
|
